# Өөрдин келн: АПОКАЛИПСИС

Unknown

## ШИН БООЦАН


Тадн өдгә цага хальмг келнд орчулсн «Шин Бооцан» гидг дегтр һартан бәрҗәнәт. Эн дегтриг христианск улс Христосин төрсн 2002 җилин өөн темдглҗәх цагла хальмг келн улст белглҗәнә. Энүг орчулачнр, журналистнр, бичәчнр, редактормуд, номтнр арвн җилдән барт белдв. Бурхна Үгиг төвәр, заяни келәр, учр-утхинь хальмг келнд орчулх төр эклцәснь авн теднә өмн тәвгдсмн. Орчулачнр эврәннь көдлмштән орчулһна төрәр бәәх хамгин сүүлңк дамшлт олзлцхав гиҗ келҗ болҗана.

«Шин Бооцан» хуучн грек келәр бичгдсн дегтрәс хальмг келнд орчулгдв. Өдгә цагт хальмг келәр түрүн болҗ һарчах эн дегтр хальмг келн улсин сойлд, теднә җирһлд цаһан санаһан күртхә.

Әрүн Бичг, эс гихлә Библь – Шин Бооцан (27 дегтр) Хуучн Бооцан (39 дегтр) гидг хойр ик әңгәс бүрдҗ. Цуг делкәд Библиг хамгин икәр әмтн умшцхана. Хуучн Бооцанд Бурхн кү үүдәснә тускар, терүнәннь һарһсн килнцин тускар, күн Бурхнла өшәркснә болн һазр деер Эврәннь ирлһән Бурхн яһҗ белдснә, яһҗ күүнә килнц тәвҗ өгснә, Бийләһән терүг эвцүлснә тускар бичәтә.

Шин Бооцанд тууҗин дегтрмүд, бичгүд болн Апокалипсис гидг дегтр барлата. Тууҗин дегтрмүдт «Сән Зәңг» гидг дөрвн дегтр, «Апостолмудын йовдлмуд» гидг дегтр орулгдҗ. «Сән Зәңгд» Деед Эзн Исус Христосин төрснә, терүнә җирһлин номин, үклин болн әмдрлтин тускар бичгдҗ. Эн дегтрмүдиг дөрвн күн бичҗ: Матья, Марк, Лука болн Йохан. Тегәд теднә бичсн дегтрмүд янзарн, Христосин җирһлин ямаран төрд хамгин ик оньган өгчәхәрн йилһрнә. «Апостолмудын йовдлмуд» гидг дегтрт Исус Христосиг теңгрт өөдлүлснә тускар, Әрүн Сәкүсн бууҗ ирснә тускар, христианмудын түрүн чонҗс бүрдәснә, Римин орн-нутгин олн зүсн һазрар христианмудын ном тархасна тускар келгдҗәнә.

Шин Бооцанд олн автормудин 21 бичг барлгдҗ. Тедн дунд Павел, Йохан, Пётр, Яков, Йуда эдн йовна. Евреймүдт илгәгдсн бичгин авторин нериг ода чигн күн медхш. Тер бичгүдиг чонҗмудт, эс гихлә нег күүнд нерәдәд бичдг бәәҗ. Терүнд Исус Христосин номин цәәлһвр болҗах христианмудын итклин болн җирһлин тускар бичәд, Христост иткдг улст кергтә селвг өггдҗәнә.

Шин Бооцанд орсн Апокалипсис гидг дегтр әәлдхин дегтр болҗана. Энүнд олмһа келәр күмни иргч үзүлгдҗәнә, цуг делкәд болх цүүгәнә, цуг олн әмтнд иргчдән кех зарһин тускар, эндрк эвтә бәәдлин диг-дара эвдхин болн шин теңгр, шин һазр үүдәлһнә тускар бичәтә бәәнә.

Библин «Шин Бооцан» умшсн улст байр, йөрәл буух гиҗ нәәлҗәнәвидн.

Эн орчулгдсн көдлмшиг Библин негдсн ниицәнмүд «Грек келнә Шин Бооцан» (4-гч һарц 1993 җ.) Эн һарц экн хуучн грек бичгүдәс буулһҗ авгдсмн. Орс Синодалин орчулвр болхла, сүүлңк грек бичгүдәс авгдсмн, тегәд чигн зәрм зәңгүд (шүлгүд) хуучн кезәңк бичгүдт уга. Эн учрар өдгә цагин һарцд зәрм зәңгүд тонь бас уга болна. Эн орсн зәңгүд эн һарцд Шин Бооцана сүл халхд барлата.

Библь орчуллһна Институт


## АПОКАЛИПСИС

Эн дегтр Исус Христос Деед Эзн гиһәд иткҗәсн христианмудыг көөҗәсн цагт бичгдсмн. Автор умшачнртан ицл, урмд өгәд, көөв чигн, зовлңгта болв чигн итклән бичә геетхә гиҗ бичҗәнә. Олмһа келәр бичгдсн дегтрин ик зууднь иләр келлһнә, үзгдлин әңгс барлгдҗ. Эннь талдан улст нуувч болҗахла, зуг тер цага христианмуд умшад медҗ чадв. Тегәд дегтрин һол төрнь олн зүсн хәләцсин әңгсәр дәкн дәкн давтгдна. Иләр келлһиг күн болһн эврәһәрн тәәлв чигн, болв нег төр ахлна: Деед Эзн Христосар дамҗад Бурхн Эврәннь цуг дәәсиг кевтнь диилх, эрлгиг бас диилх. Диилхләрн Бурхн Эврәннь итклтә улсиг шин теңгрин болн шин һазрин әдсәр әдслх.


Учр-утхин зура


Нүр үг 1.1–8

Түрүн үзгдл болн долан чонҗд илгәсн бичг 1.9 – 3.22

Долан тамһта орачксн цаасн 4.1 – 8.1

Долан бүшкүр 8.2 – 11.19

Лу болн хойр аңг 12.1 – 13.18

Олн зүсн үзгдл 14.1 – 15.8

Бурхна уурллһна долан ааһ 16.1–21

Вавилона хольврлһн, аңгин, худл

әәлдәчин болн эрлгин диилгдлһн 17.1 – 20.10

Сүүлңк зарһ 20.11–15

Шин теңгр, шин һазр, шин Ерусалим 21.1–25

Товчлгч үг 22.6–21


### 1


Оршл


1Эн дегтрт Исус Христосин иләр үзүлсн йовдлмуд бичәтә. Удл уга юн учрхиг Эврәннь зарцнртан үзүлхәр Бурхн эн ил үзүллһ Исуст өгсмн. Исус болхла Эврәннь Йохан гидг зарц тал Бурхна элч илгәһәд энүг медүлҗ. 2Йохан үзсән келҗ, Бурхна үгмүд болн Исус Христосин медүлсн йовдлмудыг бичҗ авч. 3Эн дегтриг умшдг күн буйн-кишгтә! Соңсдг болн умшсан күцәдг күн бас буйн-кишгтә! Яһад гихлә, энүнд бичгдсн йовдлмуд удл уга күцх.


Мендллһн


4Би, Йохан, Азийин һазрт бәәсн долан сүзгтни хургудт нерәдҗ энүг бичҗәнәв. Ода бәәдг, урднь чигн бәәсн, иргчдән ирх Бурхн, Терүнә ширән өмн бәәсн долан сәкүсн болн Исус Христос цаһан сана, амулң төвкнүн бәәдл таднд өгтхә! 5Хамгин түрүн әмдрсн итклтә герч, һазр болһна хаадудын Залач Исус Христос маднд ик хәәртә болад, цусан асхрулҗ мадниг килнцәс сулдхсмн. 6Эврәннь Бурхндан болн Эцкдән церглүлхин төлә Исус мадниг гелңгүд болсн улс кеҗ ниилүлв. Исус Христос тууртха! Мөңкиндән залтха! Тиигтхә! 7Хәләтн: Исус үүлн деер бууҗ йовна. Күн болһн болн Исусиг үлдәр шаасн улс Терүг үзх. Цуг күмн әмтн Исусин тускар оркрх. Тиим. Тиигтхә! 8Би «Альфа» болн «Омега»[1], Түрүңкв болн Сүүлңкв, – гиҗ ода бәәдг, урднь чигн бәәсн, иргчдән ирх сүркә күчтә Деед Эзн Бурхн келҗәнә.


Йохан әмдрсн Исусиг үзснә тускар


9Би, Йохан, тана ахв, таднла әдл Бурхна йосиг күләһәд тесвртәһәр зовлңта йовнав. Эн зовлңгиг бидн, Исусин сурһульчнр болад дааҗанавидн. Бурхна үг болн Исусин медүлсн үнниг тархаснас көлтә намаг Патмос арлд туусмн. 10Деед Эзнә өдрлә би Әрүн Сәкүсәр дүүрәд, ардан бүрәни әдл чаңһ ду соңсв. 11Тер иигҗ келв:

– Үзсән дегтрт цугинь бичҗ авад, Епес, Смирна, Пергәм, Тутыр, Сардис, Пиладельпья, Ләәдикья гидг долан балһснд бәәсн сүзгтни хургудт илгә.

12Тиигҗ келҗәх күүг үзхәр эргҗ хәләхләрн, би олн зул өргсн долан алтн тәвц үзв. 13Тер зулта долан алтн тәвц хоорнд күмни көвүнә дүрстә күн зогссинь би үзв. Тер өрчән алтн бүсәр бүслсн, ут хувцта бәәҗ. 14Толһаннь үснь цаһан ноосн мет, цасн мет цаһан мәр, нүднь һал мет шачаҗ. 15Көлнь һалд цутхад өңглсн күрл мет гилвксн, дунь усна күркрәнә шууган мет чаңһ. 16Барун һартан долан од бәрәд зогсҗ. Амнаснь хойр талан иртә хурц үлд үзгднә. Нүүрнь һал үдин нарн кевтәһәр герлтҗ бәәнә. 17Терүг үзн, би үксн күн мет көлднь киисв. Тиигхлә Тер барун һаран нан деер тәвәд иигҗ келв:

– Бичә ә. Би Түрүңкв болн Сүүлңкв.

18Би әмдв. Би үкч одлав, зуг ода мөңкиндән әмд бәәхв. Үклиг залдг, үклин һазриг залдг йосн Нанд бәәнә. 19Үзҗәсән ода болҗахиг болн бас хөөннь чигн учрхиг бичҗ ав. 20Барун һартм бәәсн чини үзҗәсн долан одна болн зул өргсн долан алтн тәвцин нууцин тәәлврнь эн: долан одн гиснь – долан балһснд бәәсн сүзгтни хургудын Бурхна долан элчнр. Зул өргсн долан алтн тәвц гиснь – долан сүзгтни хургуд.


### 2


Епес балһснд илгәсн бичг


1Епес балһсна сүзгтни хургин Бурхна элчд иигҗ бич: Барун һартан долан од бәрдг зул өргсн долан алтн тәвц заагт йовх Исус Христосин келсн үг эн: 2Чини бәәдл җирһлиг, күнд көдлмшиг, ик тесвртә бәәдлиг Би меднәв. Чи хар саната улсиг тесҗ чадхшич. Бийән апостолмуд гиҗ нерәддг, зуг апостолмуд биш улсиг шалһҗ, тедниг худлч болсиг илдкҗ һарһсичнь бас меднәв. 3Чамаг ик тесвртәһичинь, Мини төлә зовлңган эдлсичинь, цуцрлго Намаг дахсичинь Би меднәв. 4Зуг чи урдк кевәрн Нанд дурн-седклән тәвдгән уурвч. Энчн буру. 5Урднь яһҗ бәәсән тодл. Килнцтә җирһлән үлдәҗ урдк кевәрн бә. Килнцтә җирһлән эс үлдәхләчн Би ирәд чини зулыг ормаснь көндәхв. 6Хәрнь нег сән юмн бәәнә. Николайин сурһульчнр кесн юмнд чи дургоч. Би теднә кеснд бас дургов. 7Сүзгтни хургудт Әрүн Сәкүснә келсиг соңсхар седснь соңстха! Диилвр бәрсн күүнд Би Бурхна садт бәәсн әм өгдг модна темснәс амсх зөв өгхв.


Смирна балһснд илгәсн бичг


8Смирна балһсна сүзгтни хургин Бурхна элчд иигҗ бич: Түрүңкнь болн Сүүлңкнь, үкәд Әмдрснь чамд иигҗ келҗәнә:

9– Би чини зовлңгиг, чини угатя-яду бәәдлиг (йосндан болхла, чи байнч) меднәв. Бийән евреймүдт тоолдг улсиг чамаг му келдгинь бас меднәв (зуг тедн еврей биш). Йосндан болхла, теднә хург эрлгин хург. 10Бийләһән учрх зовлңгас бичә ә. Соңс! Тадн дундас зәрмнь сөрхәр түүрмд эрлг суулһх. Тадн арвн өдр зовлңган эдлхит. Үкв чигн итклтә бол, тиигхләчн Би чамд мөңк җирһлин титм зүүлһхв. 11Сүзгтни хургудт Әрүн Сәкүснә келсиг соңсхар седснь соңстха! Диилвр бәрсн күүнд хойрдгч үкл хорлтан күргәшго.


Пергәм балһснд илгәсн бичг


12Пергәм балһсна сүзгтни хургин Бурхна элчд чи иигҗ бич: Хойр талан иртә хурц үлд Бәрсинь иигҗ келҗәнә: – 13Чамаг эрлгин ширә бәәсн һазрт бәәдгинь Би меднәв. Эрлг бәәсн һазрт Мини итклтә герчиг Антипаг алсн цагт, чи Нанд иткдгән уурлго Нанла итклтәһәр бәәләч. 14Тиигвчн чамд бас невчкн буру юмн бәәнә. Тадн дунд зәрм улс Баламин ном дахҗ бәәнә. Израилин улсиг килнцд яһҗ орулхиг Балам Балак хаанд зааҗ өгв. Тедн шүтәнә өмн өргсн хотыг идәд, аля йовдл һарһсмн. 15Тиим кевәр тадн дунд Николайин дахгчнрин номд орсн улс бәәнә. 16Килнцтә җирһлән хай! Эс тиигхләчн, Би ирәд амнасм һарч йовх хойр талан иртә хурц үлдәр теднлә дәәлдхв. 17Сүзгтни хургудт Әрүн Сәкүснә келсиг соңсхар седснь соңстха! Диилвр бәрсн күүнд бултулсн манна гидг хотас амсулнав, цаһан чолу өгнәв. Тер чолун деер шин нерн бичәтә бәәх. Тер нериг чолу авсн күүнәс нань күн медшго.


Тутыр балһснд илгәсн бичг


18Тутыр балһсна сүзгтни хургин Бурхна элчд иигҗ бич: шачасн һал мет нүдтә, өңглсн күрл мет гилвксн көлтә Бурхна Көвүн иигҗ келҗәнә: – 19Чамаг яһҗ бәәдгинь, Нанд дурта болад иткдгичн Би меднәв. Чи Нанд цергләд, зовлңгиг тесвртә кевәрн даалач. Энүг Би бас меднәв. Ода чамаг урдкас үлү икәр үүлән күцәҗәхиг бас меднәв. 20Зуг невчкн буру юмн бәәнә. Танад Эзабел күүкд күн бийән әәлдәчд тоолад, Нанд иткдг улсиг сурһҗ, буру юм зааһад, аля йовдл һарһад, шүтәдт өргсн хот идәд, бузр юм кеҗәнә. Чи болхла терүг хөрхшич. 21Би терүнд килнцтә җирһлән хайх цаг өгләв. Зуг тер аля бәәдл-җирһлән хайхар седсн уга. 22Хәләтн! Би терүг му гемәр цааҗлхв. Терүнлә хамдан аля кедг улсиг килнцәсн эс һарһхла, би тедниг ик зовлңла харһулхв. 23Би терүнә дахгчнриг алад уга кехв. Болв Намаг әмтнә уха-сана медҗ чаддгиг цуг сүзгтни хургуд медҗ авх. Би таднас күн болһниг кесн үүләрнь цааҗлхв. 24-25Зуг тадн болн нань чигн улс тер күүкд күүнә заасар болсн угат. Эрлгин гүн нууц гиҗ зәрм улс нерәддг номиг тедн дассн уга. Намаг иртл Нанд батар итктн гисн зааврас талдан заавр Би танд өгчәхшв. 26-27Диилвр бәрсн күүнд, цагин чилгч күртл Мини заасиг күцәсн күүнд буру номта улсиг залх йос Би өгхв. Тер йосиг Нанд Эцк өгв. Төмр тайгар тедниг Тер хәрүлх, буһш кевтәһәр цокҗ хамхлх. 28Би терүнд диилврин темдг болгч өрүни од өгхв. 29Сүзгтни хургудт Әрүн Сәкүсн келсиг соңсхар седснь соңстха!


### 3


Сардис хотнд илгәсн бичг


1Сардис гидг хотна сүзгтни хургин Бурхна элчд иигҗ бич: Бурхна долан Сәкүс залдг болн долан од Бәрҗәхинь иигҗ келҗәнә:

– Чини бәәдл җирһлиг Би меднәв. Чамаг әмтн әмд гиҗ тоолна, зуг чи әмн уга. 2Эн бәәдләсн серхнчн! Үлдсн юман геешгон төлә батл. Яһад гихлә, Бурхна хәләцәр эклсн юм күцәһәд угаһичнь Би үзләв. 3Христосин номиг урднь яһҗ авсан, яһҗ соңссан тодл. Терүг зөвтнь күцәҗ килнцтә җирһлән хай! Эн бәәдләсн эс серхләчн, Би хулхач метәр генткн ирҗ чамаг цааҗхв. Чи мини ирх цагиг медҗ чадшгоч. 4Зуг тана Сардис хотнд хувцан цеврәр бәрдг зәрм улс бәәнә. Тедн цаһан хувцтаһан Нанла хамдан йовх, яһад гихлә, тедн энүнлә ирлцәтә болх. 5Диилвр бәрсн күн теднлә әдл цаһан хувц өмсх. Би терүнә неринь әмн-җирһлин дегтрәс һарһлго эврәннь Эцкин өмн, Бурхна элчнрин өмн «Эн күн Мини», гиҗ келхв. 6Сүзгтни хургудт Әрүн Сәкүснә келсиг соңсхар седснь соңстха!


Пиладельпья хотнд илгәсн бичг


7Пиладельпья хотна сүзгтни хургин Бурхна элчд иигҗ бич. Эн Давид хаана түлкүртә Әрүн Үннчин келсн үгмүд. Кемр Тер үүдиг секхлә, күн хааҗ чадшго, кемр тер үүдиг хаахла күн секҗ чадшго. 8Би чини бәәдл-җирһлиг меднәв. Чамаг олнд деерк орм эс эзлдгичнь меднәв. Тер бийнь Чи мини ном дахлач, Исусиг медхшв гиҗ төрүц келсн угач. Би чини өмнк үүдиг секүв, күн терүг хааҗ чадшго. 9Хәлә! Бийән евреймүдт тоолдг эрлгин хургин гешүдиг авч ирәд, чини көлд сөгдүлнәв. (Йосндан тедн евреймүд биш.) Тиигәд тедн Намаг чамд дуртаг лавта медх. 10Чи Мини заасар тесҗ бәәввч. Тер учрар Би чамаг һазр деер улсиг сөрсн цагт харсҗ авхв. Тедниг ик зовлңла харһулҗ Би сөрхв. 11Удл уга ирхв. Дииләчин титмиг чамас күн булаҗ авшгон төлә Нанд батар иткҗ бә. 12Диилвр бәрсн күн Мини Бурхна сүмд түшг болҗ зогсад, төрүц тендәс һаршго. Би тер күүнә деер Мини Бурхна нериг болн Мини Бурхна балһсна нериг бичхв. Тер Шин Ерусалим балһсн теңгрәс Мини Бурхнас бууҗ ирх. Шин нерән тер күн деер бас бичхв. 13Сүзгтни хургудт Әрүн Сәкүснә келсиг соңсхар седснь соңстха!


Ләәдикья балһснд илгәсн бичг


14Ләәдикья балһсна сүзгтни хургин Бурхна элчд иигҗ бич: Эн Тиигтхә гисн үннч итклтә герчин үг. Бурхн Терүгәр дамҗҗ цугинь үүдәҗ. 15Би чини бәәдл-җирһлиг сәәнәр меднәв. Чамаг халун чигн бишинь, киитн чигн бишинь Би меднәв. Халун эс гиҗ киитн болсн болхла, деер болх билә. 16Зуг чи халун чигн, киитн чигн биш – бүләнч. Тер учрар Би чамаг амнасн нульмад хайснла әдләр көөҗ һарһнав. 17Чи бийән муульта, сана зовадган, угатя, сохр, нүцкн бәәдгән медлго: «Би байнв, элвг-делвг бәәнәв, нанд юмн керго», – гиҗ келнәч. 18Мини селвг эн: байн болхин төлә һалд әрүслсн алт Нанас хулдҗ ав, бийән хувцлхар нүцкн ичртә цогцан хаахар Нанас цаһан хувц хулдҗ ав. Юм үзхин төлә нүдндән түркдг эм Нанас хулдҗ ав. 19Дурлсн улсан Би керлдәд заснав. Килнцтә йовдлан хайҗ, Нанд халун зүркәрн итк! 20Соңс! Би чини үүднә ца зогсад, үүд цокҗанав. Күн Мини ду соңсад, үүдән секхлә, Би гертнь орад, терүнлә хамдан хотынь эдлхв. 21Би диилвр бәрәд Эцктәһән хамдан Терүнә ширәд суулав. Тиигҗ Би диилвр бәрсн күүнд Нанла хамдан ширәдм суух зөв өгхв. 22Сүзгтни хургудт Әрүн Сәкүснә келсиг соңсхар седснь соңстха!


### 4


Теңгрт бәәсн сөгдлһн


1Энүнә хөөн би теңгр деер секәтә үүд үзв. Урднь нанд келсн бүрәни ә мет дун иигҗ келв:

– Наар, хөөннь юн учрхиг би чамд үзүлхв.

2Тер дарунь Әрүн Сәкүсәр би дүүрв. Теңгр деер ширә бәәҗ. Тер ширәд Бурхн сууҗ. 3Сууснь йаспд болн сардс гидг эрднь чолун мет ноһан, улан өңгәр герлтҗ бәәнә. Ширән эргнд смарагд гидг эрднь чолун мет ноһан өңгәр гилвксн солңһ бәәҗ. 4Эн ширән эргнд талдан хөрн дөрвн ширә бәәҗ. Тер ширәст хөрн дөрвн көгшә суула. Тедн алтн титмтә, цаһан хувцта билә. 5Ширә талас цәклһн цәкләд, шууган, оһтрһун дун һарад бәәв. Ширән өмн долан һал – Бурхна долан Сәкүсн асҗ бәәнә. 6Нимгн мөснлә әдл цегән шил теңгс мет нег юмн ширән өмн бәәҗ. Ширән эргнд дөрвн үзг болһнднь тал талдан әмтә дөрвн юмн зогсҗ. Тедн өмнән, ардан кесг нүдтә бәәҗ. 7Түрүңкнь арслңгин бәәдлтә, хойрдгчнь туһлын бәәдлтә, һурвдгчиннь чирәнь күүнә чирәтә әдл бәәҗ. Дөрвдгчнь нисҗ йовх һәрд шовуна дүрстә билә. 8Тедн дөрвүлн тус-тустан зурһан җивртә, җиврнь һаза дота уга кесг нүдтә. Өдр сө уга тедн оньдиндән:

«Әрүн, Әрүн, Әрүн Деед Эзн!

Хамгин сүркә күчтә

Урднь бәәсн,

Ода бәәдг

Иргчдән ирх Бурхн!» – гиһәд келәд бәәнә.

9-11Эн дөрвн әмтә юмс ширәд суусн мөңкиндән бәәдг Бурхнд магтал, ханлт өргәд күндлҗ бәәхлә, хөрн дөрвн көгшәһәс ширәд Суудгин өмннь унад, мөңкиндән Бәәдгт сөгднә. Тедн эврәннь титмән ширән өмн тәвәд иигҗ келнә:

«Мана Деед Эзн Бурхн!

Та цугинь үүдәләт!

Тана таалар цугнь үүдҗ бәәнә!

Тер учрар

Тана алдр бәәдлин тускар әмтн келнә,

Таниг күндлнә,

Йоситн туурулна!

Тиим зөв Танд бәәнә!»


### 5


Орачксн цаасн болн Хурһн


1Тиигхлә би Суусна барун һартнь хойр таласнь бичәтә, долан тиизтә цаас үзв. 2Йос бәрсн Бурхна элчиг:

– Тиизиг эвдҗ задлх, цаасиг секх зөвтә күн бәәнү? – гиһәд чаңһ дууһарн келҗәсинь би үзв.

3Зуг теңгр, һазр деер, һазр дор чигн тер цаасиг күн секҗ чадсн уга. 4Тер цаасиг секәд умшх күн уга болсн учрас би һашудҗ оркрҗ бәәләв. 5Тиигхлә көгшәсин дундас негнь:

– Бичә ууль, хәлә! Йудан тохмас һарсн арслң, Давидин үлдл тохм диилвр бәрҗ. Тер долан тииз эвдҗ задлх, цаасиг секҗ чадх, – гиҗ нанд келв.

6Ширән өөр зогсҗасн Хурһиг би үзв. Терүг әмтә дөрвн юмн болн көгшәс эргҗ зогсҗ. Тер тәклд тәкгдсн хурһна бәәдлтә бәәҗ, долан өвртә, долан нүдтә бәәҗ. Долан өвр болн долан нүдн гиснь: һазр болһнд илгәгдсн Бурхна долан Сәкүсн. 7Хурһн өөрдәд, ширә деер Суусна барун һарас цаас авв. 8Терүг цаас авсна хөөн дөрвн әмтә юмн болн хөрн дөрвн көгшәс Хурһнд сөгдцхәв. Көгшәс тус-тустан һартан ятх, саңгин идәһәр дүүрң ааһ бәрсн бәәлә. Саңгин идәһәр дүүрң аһ гиснь: Бурхна улсин мөргүл. 9Тедн шин дууһан дуулцхав:

– Цаас авад тиизинь задлх зөв Танд бәәнә. Яһад гихлә, Та тәкл болад Эврәннь цусарн Бурхнд 10тохм болһнас, келн болһнас, келн-әмтн болһнас әмтиг хулдҗ авлат. Та теднәр Бурхна гелңгүд болсн улс тедн һазриг залх.

11Тиигхлә би хәләһәд ширән эргнд тоолҗ болшго Бурхна элчнрин, әмтә дөрвн юмсын болн көгшәсин ду соңсв: 12Тәклин алгдсн Хурһн цецн уха, байн зөөр, күч, йос бәрх ачта! Терүг улс туурулх, күндлх йоста! 13Теңгр, һазр деер, һазр дор, теңгст бәәсн әмтә киитә тоотнь, цуг орчлңд бәәсн тоотнь иигҗ келсинь би соңсв: Ширәд Сууснь болн Хурһна күч-йос Бәрснь тууртха! Мөңкиндән Тедниг күндлтхә! 14Әмтә дөрвн юмс: Тиигтхә, – гиҗ келв. Тиигхлә көгшәс сөгдҗ мөргцхәв.


### 6


Түрүңк зурһан тииз


1-2Хурһн ном бичәтә цаасна долан тиизин негинь задлхла, дөрвн әмтә юмна негнь оһтрһун дууһар:

– Нааран ир, – гиһәд дуудна.

Би цаһан мөр үзв. Тер мөрн деер һартан нум бәрсн күн сууҗ. Терүнд титм зүүлһв. Тер диилвр бәрсн мөртә күн бәәҗ, цааранднь диилвр бәрхәр һарч ирҗ. 3Цаасна хойрдгч тииз Хурһн задлхла, хойрдгч әмтә юм: Нааран ир, – гив. 4Тиигхлә улан зеерд мөрн һарч ирв. Эн мөриг унсн күн делкәд бәәх эвиг әмтнәс авх йоста бәәҗ. Тер учрар әмтн нег-негән алдг болв. Тер күүнә һарт ик үлд бәрүлҗ. 5Хурһн һурвдгч тииз задлхла, һурвдгч әмтә юмн: Нааран ир, – гисинь би соңсв. Тиигхлә хар мөрн һарч ирв. Терүн деер чиңнүр бәрсн күн сууҗ. Энүг би үзв. 6Әмтә дөрвн юмн бәәсн һазрас:

– Нег өдрин җалвинь һанцхн нег кило цаһан буудя, эс гиҗ һанцхн һурвн кило ичмән болна. Зуг олив болн уста үзм моддыг бичә үрә! – гисн дуунла әдл юм би соңсв.

7Хурһн дөрвдгч тииз задлхла: нааран ир гисн әмтә юмна ду би соңсв. 8Тиигхлә бор мөрн һарч ирв. Тер мөрн деер Үкл гидг нертә юмн сууҗ. Түүнә ардас «Үклин һазр» гидг юмн дахад һарч ирв. Тедн хоюрн орчлңгин дөрвдгч әңгиг дәәһәр, харһнлһнар, му гемәр, зерлг аңгудар дамҗҗ алх йоста бәәҗ. 9Хурһн тавдгч тиизиг задлхла, тәклин ширә дор бәәсн Бурхна үгиг итклтә кевәр тархаснас көлтә алгдсн улсин сүмсдиг би үзв.

10– Сүркә күчтә Әрүн Үннч Деед Эзн! Кезә күртл Та һазр деер бәәсн мана цус асхрулсн улсиг гемшәл уга, цааҗлл уга бәәхмт? – гиҗ тедн чаңһ дууһар хәәкрцхәв.

11Теднә күн болһнд цаһан хувцн өггдв:

– Исуст церглҗ тана ахнр-дүүнрлә әдләр алгдсн улсин то эс күцтл, невчк күләҗәтн. Бичә зовтн! – гиҗ теднд келлә.

12Хурһн зурһадгч тиизиг задлхла, һазр икәр чичрв. Нарн хар хувцн мет харңһурад, сар цусн метәр улатрв. 13Теңгрин одд, инҗр модна көк темсн кевтәһәр догшн салькнд нәәхләд унцхав. 14Теңгр цаасн мет орагдад, уул, арл болһн ормасн көндрв. 15Орчлңгин хаадуд, йос бәрдг улс, цергин ахлачнр, баячуд, тоомсрта улс, зарцнр, сул улс цугтан хадын көндәд, уулын хад чолун заагт орҗ бултцхав.

16– Мадн деер унад, ширәд Суусн Бурхна нүднәс, Хурһна цухлас мадниг бултулыт! 17Яһад гихлә, Теднә алдр цухлын өдр ирв. Тер цухлын өмнәс кен тесҗ бәәҗ чадхмб? – гиҗ тедн келцхәв.


### 7


Израилин нег зун дөчн дөрвн миңһн күн


1Энүнә хөөн би Бурхна дөрвн элчнриг үзв. Тедн һазрин дөрвн үзгт зогсад, һазр тал, теңгс тал, модд тал сальк үләшгоһар гиҗ дөрвн сальк бәрҗ. 2Дорд үзгәс һарч йовх әмд Бурхна тамһта элчиг би үзв. Тер һазрт болн теңгст хорлт кех йоста Бурхна элчнрт чаңһ дууһарн иигҗ келв:

3– Мана Бурхна зарцнрин маңна деер тамһ эс тәвтл һазрт, уснд, моддт хорлт бичә күргәтн.

4Нег зун дөчн дөрвн миңһн күн маңнадан Бурхна тамһта болсинь би соңсв. Тедн цуг Израилин арвн хойр уңг-тохмас һарсн улс бәәҗ, уңг-тохм болһнас арвн хойр миңһн күн чигн. 5-8Йудан уңг-тохмас, Рубен уңг-тохмас, Гадын уңг-тохмас, Ашерин уңг-тохмас, Напталин уңг-тохмас, Манашен уңг-тохмас, Шимона уңг-тохмас, Левин уңг-тохмас, Исахарин уңг-тохмас, Зебулуна уңг-тохмас, Йосипин уңг-тохмас, Беньяминә уңг-тохмас орҗ.


Тоолҗ болшго олн күн


9Энүнә хөөн келн-әмтн болһнас, әәмг болһнас, келн болһнас тоолҗ болшго олн күн ширән өмн, Хурһна өмн цаһан хувцтаһан шавдл зандн модна бүчрмүд һартан бәрҗ зогссинь би үзв.

10– Ширә деер Суусн мана Бурхн болн Хурһн мадниг аврла! – гиҗ тедн чаңһ дууһарн хәәкрҗәнә.

11Бурхна элчнр цугтан ширәг, көгшәсиг болн әмтә дөрвн юмиг эргҗ зогсҗала. Дәкәд ширән өмн элкдҗ унад Бурхнд мөргцхәв.

12– Мана Бурхн алдр туурмҗта, цецн ухата, күчтә, ачта! Мана Бурхнд магтал, мөңкиндән ханлт! Тиигтхә!

13– Цаһан хувцтань кемб? Альдас эдн ирсмб? – гиҗ нег көгшә нанас сурв.

14– Аав, та эврән меднәт, – гиҗ би хәрү өгв.

– Эдн ик алдр зовлң дааһад, Хурһна цусар хувцан уһаҗ цаһалһсн улс. 15Тегәд чигн эдн Бурхна ширән өмн зогсад, өдр сө уга Бурхна сүмд церглнә. Ширәд Сууснь эднлә хамдан бүүрлҗ, эн улсыг харсх. 16Эдн дәкҗ өлсшго, ундасшго, һаң халун, нарн чигн эднд мууһан хальдашго. 17Яһад гихлә, ширән өөр зогссн Хурһн эдниг хәрүлҗ, урсдг булг тал дахулҗ авч ирх. Бурхн теднә нүднәс асхрсн нульмс болһниг арчх.


### 8


Бичәтә цаасна доладгч тииз


1Хурһн бичәтә цаасна тиизиг задлхла, теңгр деер өрәл часин туршарт ә-чимән уга болв. 2Би Бурхна долан элчиг үзв. Тедн Бурхна өмн зогсла, долан бүрә теднд бәрүлв. 3Бурхна талдан элч ирәд, тәклин бәәрнә өөр зогсв. Һартнь алтн сав бәәҗ. Бурхна улсин мөргүллә ниилүлхин төләд болн ширән өмн бәәсн алтн тәклин бәәрнд бәрц бәрхин төләд терүнд дала саңгин идә өгч. 4Бурхна улсин мөргүллә дегц Бурхна элчин һарт бәәсн савас һарсн саңгин идәнә утан Бурхнд өргц болв. 5Бурхна элч сав авад, тәклин бәәрнәс һалта цог савд тәвәд һазрт хайв. Тер дарунь оһтрһун дун һарад, шууган болад, цәкл цәкләд, һазр чичрв.


Түрүңк дөрвн бүрә


6Бүрә бәрсн Бурхна долан элч бүрәһән татхар белдцхәв. 7Түрүңк элч бүрәһән татв: цуснла хольсн һал болн мөндр һазрт унв. Һазрин һурвдгч хүв деернь урһсн моддла, олн зүсн ноһанла хамдан шатҗ одв. 8Бурхна хойрдгч элч бүрәһән татв. Шатҗасн ик уул мет нег юмн теңгсин уснд хайгдв. Теңгсин һурвдгч хүвнь цуснд хүврв. 9Теңгсин һурвдгч хүвин әмтә киитә юмс үкәд, тенд кермс уга болҗ одв. 10Бурхна һурвдгч элч бүрәһән татв. Һал мет шатҗасн алдр одн теңгрәс һарад, һолмудын болн усна булгудын һурвдгч хүвднь унв. 11Тер одна нернь – Шарлҗн. Усна һурвдгч әңгнь һашурҗ одв, олн әмтн тер усиг ууһад үкҗ одв. Яһад гихлә, тер усн һашурҗ одв. 12Бурхна дөрвдгч элч бүрәһән татв. Нарн, сар, одд цагин һурвдгч хүвднь герл өгшгоһар эвдгдҗ. Өдрин һурвна нег хүвднь нарн герл өгдго болв. Сар болн одд болхла сөөһин һурвна нег хүвднь герл өгдго болв. 13Ик деер теңгрт нег һәрд шовуг нисҗ йовхинь би үзв. Терүг чаңһ дууһарн иигҗ келсиг соңсв.

– Әәҗәнәв! Әәҗәнәв! Үлдсн һурвн бүрән ә соңсгдхла, һазр деер бәәсн улс басл зовлңган эдлх.


### 9


1Бурхна тавдгч элч бүрәһән татхла, теңгрәс һазрт унсн од би үзв. Йорал уга худг секдг түлкүр однд өгв. 2Тер йорал уга худг секв. Терүнәс ик бешәс һарчах кевтә, утан һарад аһариг дүүргәд, нарна герлиг хаав. 3Утанас царцаха һарад һазр деер тарв. Һазрин чим хорхан йос терүнд өгв. 4Һазрин олн зүсн урһмлд болн моднд хорлт күрглго, зуг маңнадан Бурхна тамһ уга әмтнд хорлт күрг гисн заквр теднд өгв. 5Эн әмтиг аллго тавн сардан зовах зөв теднд өгв. Тедн чим хорха хатхсн метәр әмтиг зовав. 6Тер цагт әмтн үкл хәәх зуг олҗ чадшго, үкхәр седх, зуг үкл теднүр иршго. 7Тер царцаха дәәнд белдсн мөрнә бәәдлтә, толһа деернь алтн титм мет юмта бәәҗ. Нүүрнь күүнә чирә дураҗ. 8Үснь күүкд улсин үсн мет, шүднь арслңгин сая мет. 9Төмр мет хуйгта, җиврин шууган дәәнд довтлсн кесг мөрн тергнә шууган мет билә. 10Тедн чим хорхан сүүлтә болн хатхурта, тедн сүүләрн әмтнд тавн сардан хорлт күргәх зөвтә бәәҗ. 11Теднә хан йорал уга худгиг залдг Бурхна элч – нернь еврей келәр Абадон, грек келәр Аполион. (Эвдәч гисн утхта.) 12Түрүңк зовлң давхла, энүнә хөөн дәкәд хойр зовлң аашна. 13Бурхна зурһадгч элч бүрәһән татв. Бурхна өмн бәәсн тәклин алтн ширән дөрвн талк үзгәс дун соңсгдв. (Тәклин алтн ширән дөрвн талкнь өврин бәәдлтә бәәсмн.) 14Тер бүрән дун Бурхна зурһадгч элчд иигҗ келнә:

– Евфрат гидг алдр һолд күләтә Бурхна дөрвн элчиг сулдха!

15Бурхна дөрвн элч күмни һурвдгч хүвинь алхин төләд сулдгдв. Эн час, өдр, сар болн җилин төлә тедн бийән белдәд бәәҗ. 16Би мөртә цергин тооһинь соңсв. Тернь хойр зун сай бәәҗ. 17Тер мөрдинь би үзгдлдән үзв. Тер мөрд деер суусн улсин хуйгнь һал мет улан, сапфир гидг эрднь чолун мет көк, күкр мет шар өңгтә бәәҗ. Мөрдин толһас арслңгин толһан бәәдлтә бәәсмн. Һал, утан болн күкр амнаснь һарад бәәҗ. 18Мөрнә амнас һарсн һурвн аюл: һал, утан болн күкр күмни һурвдгч хүвинь алҗ уга кеҗ. 19Яһад гихлә, мөрнә күчнь амн сүл хойрт бәәҗ. Сүүлмүд моһан толһан бәәдлтә бәәҗ. Терүгәрн тедн хорлт күргв. 20Эн олн аюлас әмд үлдсн әмтн эврәннь кедг юман хайсн уга, тедн хар сәкүсдт, юм соңсҗ үзҗ йовҗ чаддго алтн мөңгн зес, чолун болн модн шүтәдт сөгддгән уурсн уга. 21Тедн кү алдган, бө кедгән, аля бузр йовдл һарһдган, хулха кедгән хайсн уга.


### 10


Орачксн бичкн цаасн


1Би Бурхна йос бәрдг талдан элчиг үзв. Тер теңгрәс бууҗ ирв. Бурхна элчиг үүлн хувцн мет ораҗ. Толһа деерән солңһта, чирәнь нарн мет гилвксн, көлнь һал бахн мет билә. 2-3Һартан секәтә бичкн цаас бәрсн барун көләрн теңгс ишкәд, зүн көләрн һазр ишкәд арслңгин оркрлһн мет чаңһ дууһар хәәкрв. Терүг хәәкрхлә, долан оһтрһун дун һарв. 4Тер долан оһтрһун дууһар хәәкрхлә, би бичхәр белдүв, зуг теңгрәс һарсн дун иигҗ келв:

– Долан оһтрһун келсн үг нууһад бичә бич.

5Тиигхлә теңгс һазр деер зогссн Бурхна элчиг барун һаран теңгрүр өргсиг би үзв. 6Теңгр, һазр, теңгс һурвиг болн тенд бәәсн цуг юмиг үүдәсн мөңкиндән бәәдг Бурхна нер олзлад тер андһар тәвәд:

– Бүтх юмн эрк биш бүтх. 7Бурхна доладгч элч бүрәһән татхла, Эврәннь нууцин зураһан Бурхн күцәх. Энүнә тускар Тер Эврәннь зарц әәлдәчнртән урднь зәңглсмн, – гив.

8Урднь нанд үг келсн, теңгрәс һарсн дун дәкәд иигҗ келв:

– Йов! Теңгс деер болн һазр деер зогсҗасн Бурхна элчин һарт бәәсн секәтә цаасинь ав.

9Би Бурхна элчүр өөрдәд, тер бичкн цаасиг сурв.

– Эн цаасиг авад ид. Чини геснд һашун болх. Зуг амндчн бал идсн мет әмтәхн болх, – гиҗ тер нанд келв.

10Би Бурхна элчин һарт бәәсн цаас авад идв. Тер цаасн амндм бал мет әмтәхн болв. Идәд дуусхлам гесндм һашун болв.

11– Чи келн-улсин, келмүдин болн кесг хаадудын тускар дәкн әәлдх зөвтәч, – гиҗ нанд келв.


### 11


Хойр герч


1Тер кемҗәлхин төлә нанд тайг өгв.

– Йовад Бурхна сүмиг тәклин ширәтә хамднь кемҗәл. Дотрнь сөгдҗәх улсиг тоол. 2Сүмин һазак бәәриг бичә кемҗәл. Яһад гихлә, тер буру номта улст өгсн юмн. Тедн әрүн балһсиг дөчн хойр сардан даҗрад залх. 3Һашудсн цагт өмсдг хувцта хойр герчән илгәнәв. Тедн миңһн хойр зун җирн өдрт әәлдх йоста болх.

4Эн хойр герч – орчлңгин Деед Эзнә өмн зогссн хойр олив модн, зул өргсн хойр тәвц болҗана. 5Теднд күн хоран күргхәр седхлә, теднә амнаснь һал һарад өшәтнриг уга кех. Тиигәд эн герчнрт хоран күргхәр седсн күн тиигҗ алгдх. 6Әәлдсн цагтан тедн теңгр хаах, хур ордгинь уурулх. Усиг цуснд хүврүлх дурта цагтан, һазрт аюл илгәх. Тедн тиим йоста болх. 7Тедниг герчлҗ дуусхлань, йорал уга худгас һарсн догшн аң хойр герчин өмнәс дәәлдҗ, тедниг диилҗ алх. 8Теднә әмн уга цогц алдр балһсна уульнцд кевтх. Тенд урднь теднә Деед Эзн кирс деер цааҗлгдсмн. Эн балһсна теҗг нернь Содом болн Египет. 9Келн-әмтн болһнас, әәмг болһнас, келн болһнас цуг улс һурвн өдр дундур эн күшмүд хәләҗ үкәрт оршах зөв өгшго. 10Тер хойр әәлдәч һазрт бәәсн улсиг зовасн учрас күмни улс теднә үклд икәр байрлх. Әмтн нег-негндән белг өгәд нәр кех. 11Һурвн дундур өдр давхла, Бурхнас һарсн әмнә Сәкүсн теднә цогцд орад, тер хойр герч босад көләрн зогсҗ. Энүг үзсн улс икәр әәцхәҗ.

12– Нааран, деегшән һартн, – гиҗ теднд келсн чаңһ дун теңгрәс һарсинь тер әәлдәчнр соңсв.

Тер хойр герч үүлн деер теңгрүр өөдлв. Теднә өшәтнр энүг үзв. 13Тер дарунь һазр икәр чичрв. Балһсна арвдгч хүвнь хольврад унҗ одв. Эн һазр чичрлһнд долан миңһн күн үкв, наадкснь икәр сүрдәд, теңгрин Бурхнд туурмҗ өргв. 14Хойрдгч зовлң давад, һурвдгч зовлң бачм кевәр өөрдҗ йовна.


Доладгч бүрә


15Бурхна доладгч элч бүрә татв.

– Мана Бурхн болн Терүнә илгәсн Аврач орчлңгиг залх йоста болв. Бурхн мөңкиндән залх, – гисн кесг чаңһ дун теңгрәс соңсгдв.

16Бурхна өмн суусн хөрн дөрвн көгшәс элкдҗ киисәд Бурхнд сөгдҗ келцхәв:

17– Ода бәәдг, урднь чигн бәәсн, Деед Эзн, сүркә күчтә Бурхн! Алдр күч авад орчлңгиг залсндтн ханлт өргҗәнәвидн! 18Буру номта улс килңнҗ бәәнә. Болв Тана цухлын цаг ирв. Та үксн улсиг зарһла харһулхит. Тана зарцнрт, әәлдәчнрт, Бурхна улст болн таниг әәдг тоомсрта болн тоомср уга улст ачинь хәрүлх цагнь ирв. Орчлңгиг хоосрулҗах улсиг уга кех цаг өөрдв! 19Теңгрт бәәсн Бурхна сүм тер дарунь секгдәд, тенд бәәсн бооцана хәәрцг үзгдв. Генткн цәкл цәкләд, шууган, оһтрһун дун һарад, мөндр икәр орад, һазр чичрв.


### 12


Күүкд күн болн лу


1Теңгр деер алдр темдг үзгдв. Нарар хувц кеҗ өмссмн, көл дорнь сарта, толһа деерән арвн хойр одта титм зүүсн күүкд күн үзгдв. 2Тер күүкд күн саата болад гиигрхәр, элкн мошклхла, хәәкрәд зовад бәәҗ. 3Теңгрт талдан темдг үзгдв. Долан толһата, арвн өвртә, толһа болһнднь бичкн титмтә һал улан лу һарч ирҗ. 4Терүнә сүүлнь оддын һурвдгч әңгнь бәрҗ авад һазрт шивчкв. Күүкд күүнә гиигрх цагинь күләһәд, тер лу үринь авч идхәр өмннь гетәд суув. 5Күүкд күн көвү һарһҗ. Тер көвүн төмр тайгар цуг күмн әмтиг хәрүлх зөвтә бәәҗ. Нилх көвүг Бурхн тал деегшән, Терүнә ширә тал өөдлүлсмн. 6Күүкд күн көдә һазрт белдсн бәәрнүр темцҗ зулад гүүҗ одна. Тенд түүнд нег миңһн хойр зун җирн өдр теҗәл өггдх. 7Теңгр деер ик дән болҗ. Михаил гидг Бурхна ах элч талдан элчнртәһән лууһин өмнәс дәврҗ. Лу болхла эврәннь элчнртәһән терүг зөрәд дәәлдҗ. 8Зуг лу элчнртәһән хамдан диилгдҗ. Теңгр деер теднд бәәх бәәрн үлдәсн уга. 9Лу элчнртәһән хамдан һазрур көөгдв. Эн кезәңк моһа, Гемшәч болн Өшәтн гидг нертә күмн әмтнә худлч. 10Энүнә хөөн би теңгрәс һарсн чаңһ ду соңсв.

– Ода мана Бурхн эврәннь улсан аврх! Тер Эврәннь йосан олзлад хан мет залх! Бурхна илгәсн Аврач орчлңгиг залх. Яһад гихлә, ахнр-дүүнриг Бурхна өмн өдр сө уга гемшәдг Гемшәч ода уга болҗ одв. Тер теңгрәс көөгдв. 11Тедн Хурһна цусар болн эврәннь цәәлһсн үнн үгәрн терүг диилцхәв. Кергтә цаглаһан, тедн әмән әрвллго үкхдән белн билә. 12Теңгрт бәәсн цуг әмтә тоотнь байрта бәәтхә! Зуг һазр, теңгс басл зовлңган эдлхит, яһад гихлә, эрлг тадн тал бууҗ ирв. Цагнь ахр болсн учрас тер ик цухлта бәәнә.

13Һазрур көөгдсән медәд, лу нилхиг һарһсн күүкд күүг көөдг болв. 14Көдә һазрт бәәсн эврәннь бәәрндән нисәд күртхә гиһәд, тер күүкд күүнд ик һәрд шовуна хойр җивр өгч. Тенд терүг һурвн җил дундур теҗәх, тенд эрлгәс бултх. 15Гиигрсн күүкд күүг һолын урсхулар уга кехәр лу амнасн һол мет дала ус һарһҗ. 16Зуг тер күүкд күүнд һазр шуурад нөкд болҗ, лууһин амнас һарсн усиг зальгв. 17Лу тер күүкд күүнд улм килңнәд, терүнәс төрсн үрдүдлә дәәлдхәр һарад йовна. Тер үрдүд Бурхна заавриг күцәдг бәәҗ болн Исусин сексн үннд итклтә бәәҗ. (18) Лу теңгсин көвәд ирәд зогсҗ.


### 13


Хойр догшн аң


1Теңгсин усн дотрас долан толһата, арвн өвртә аң һарч ирсинь би үзв. Өвр болһнд титмтә, толһа болһнд Бурхиг муурулдг нерд бичәтә бәәҗ. 2Тер аң ирвскин бәәдлтә, көлнь аюһин көллә әдл, амнь арслңгин амнла әдл бәәҗ. Лу терүнд эврәннь күчән, әмтиг залх алдр йосан өгч. 3Тер аңгин нег толһань үклин шавта бәәсинь би үзв. Зуг тер үклин шав эдгҗ. Энүг үзсн улс икәр өврәд аңгиг дахҗ. 4Лу аңд эврәннь йосан өгсн учрас цуһар лууд сөгдҗ. Эн аңла кен әдлцхмб? Энүнлә кен дәәлдҗ чадхмб? – гиҗ цуһар аңд сөгдәд келцхәв. 5Тер догшн аңд дөчн хойр сарин туршарт бийән буульх, Бурхна тускар му келх зөв өггдҗ. 6Тегәд аң Бурхиг, Терүнә нериг болн бүүрлсн бәәриг, теңгрт бәәсн цуг юмсыг экләд харана. 7Бурхна улсин өмнәс дә босхх, тедниг диилх зөв тер авч. Әәмг болһниг, келн-әмтн болһниг, келн болһниг залх йос тер авч. 8Орчлңд бәәсн күмн әмтн терүнд сөгдх. Зуг әмн-җирһлин дегтрт орчлң үүдхәс өмн[2] бичгдсн улс терүнд сөгдшго. Эн әмн-җирһлин дегтр алгдсн Хурһна дегтр мөн. 9Соңсхар седснь соңстха! 10Бәргдх зөвтә күн бәргдх, үлдәр алгдх зөвтә күн үлдәр алгдх. Бурхна улс тесвртә, итклтә болх зөвтә гиснь эн үгмүдәс медгднә. 11Талдан догшн ик аңгиг би үзв. Тер аң Хурһнла әдл хойр өвртә бәәҗ. Лу кевтәһәр ду һарад, тер һазр дорас һарч ирв. 12Тер түрүңк догшн аңгин чирәд терүнә йос олзлад, һазр деер бәәсн күмн-әмтиг эдгсн шархта түрүңк аңд сөгдүлв. 13Тер аң алдр онц темдг үзүлҗ, әмтнә чирәд теңгрәс һал һарһад һазрт хайҗ. 14Түрүңк аңгин өмн хойрдгч аң онц темдгүд үзүлҗ, әмтиг меклв. Тер аң һазрт бәәсн улст иигҗ закв:

– Үлдәр шавтгдад әмд үлдсн түрүңк аңгин дүрстә шүтә кетн! 15Эн шүтән келхин төләд болн шүтәнд эс мөргсн улсиг алх зәрлг өгдг болхин төләд, түрүңк догшн аңгин шүтәнд әм орулх зөв хойрдгч аңд өггдв. 16Нерн уга болн нертә, байн болн угатя, сул болн мухла цуг улс цугтаднь барун һартнь эс гиҗ маңнаднь тамһ күчәр тәвх зәрлг хойрдгч аң өгв. 17Учрнь иим: тамһ уга күн юм хулдх, хулдҗ авх арһ уга болх. Тамһ гиснь: аңгин нерн эс гиҗ аңгин нернә то. 18Энүг медхин төлә цецн ухата болх кергтә. Ухата күн аңгин тооһин чинр-утхнь медҗ чадх. Аңгин то – лавта күүнә тонь. Эн тонь: 666.


### 14


Хурһна болн Терүнә авргдсн улс


1Бурхна Хурһиг Сион уулд зогсҗасинь би үзв. Терүнлә хамдан зун дөчн дөрвн миңһн күн бәәҗ. Теднә маңна деер Хурһна болн Терүнә Эцкин нерн бичәтә бәәҗ. 2Усна күркрәнә шууган мет оһтрһу йир чаңһар күрҗңнсн дун мет болн җиңнсн ятхин айс мет дун соңсгдв. 3Ширән өмн, әмтә дөрвн юмна өмн, көгшәсин өмн 144.000 күн шин ду дуулҗана. Эднәс даву талдан күн эн дууг дасҗ дуулҗ чадсн уга. Орчлңгин әмтнәс һанцхн эдн авргдсн бәәҗ. 4Тедн күүкд күүнлә бийән бузрдалго, гер мал угаһар бәәдг бәәҗ. Тер улс Хурһна йовсн хаалһар дахҗ йовна. Орчлңгас һанцхн тедн авргдсмн. Тедн Бурхна улс болн Хурһна улс Бурхнд бәрсн түрүңк урһцин дееҗ мет билә. 5Тер улсиг худл келдгоһар цуһар меднә, тегәд чигн теднд буру уга.


Бурхна һурвн элч


6Би Бурхна талдан элчиг үзв. Тер һазрт бәәсн улст, ямаранчн келн әмтнд, цуг әәмг болн баг келнд тархахин төлә мөңк Сән Зәңг һартан ик деер теңгрт нисҗ йовҗ.

7– Бурхиг күндлтн! Терүнд магтал өргтн! Бурхна зарһин цаг ирв. Теңгрин, һазрин, теңгсин, усна булгудын Үүдәчд сөгдтн! – гиҗ тер чаңһ дууһар келлә.

8– Вавилон каарв! Алдр Вавилон каарв! Чаһр күүг авлсн метәр Вавилон аля-бузр йовдларн келн-әмтн болһниг авлснь мөн. Тер учрар Бурхн тер әмтиг цааҗла харһулх, – гиҗ Бурхна түрүңк элчиг дахсн хойрдгч элч келв.

9-11Догшн аңд, терүнә дүрстә шүтәнднь сөгдәд маңнадан эс гиҗ һартан тамһинь авсн күн болһн Бурхна цухлын чаһрас уух. Уснла хольгдад уга эн чаһриг Бурхн Эврәннь цухлын ааһд кев. Эн улс Бурхна әрүн элчнрин болн Хурһна чирәд һалта күкрд тусҗ зовлңган эдлх. Тедниг зовадг һалын утан мөңкиндән һарх. Яһад гихлә, догшн аңд, терүнә дүрст сөгдсн, терүнә нертә тамһта улс өдр сө уга зовҗ, амр-зая уга бәәх, гиҗ Бурхна хойрдгч элчиг дахсн һурвдгч элч чаңһ дууһар келв. 12Бурхна заавриг күцәдг Исуст иткдг Бурхна улс тесвртә бәәх зөвтәнь эн үгмүдәс медгднә. 13Генткн би теңгрәс ду соңсв. Тер иигҗ келв:

– Бичҗ ав: Эн цагас авн экләд Деед Эзнд иткдг улс болҗ үкдг улс буйн кишгтә!

Әрүн Сәкүсн хәрүднь:

– Буйн кишгтә мөн! Тедн көдлмшән чиләһәд амрч бәәтхә! Яһад гихлә, теднә күцәсн керг-үүлнь ардаснь дахҗ йовна! – гиҗ келв.


Урһц


14Тиигәд би хәләһәд, цаһан үүл үзв. Тер үүлн деер Суусна дүрснь күмни күүнә дүрстә бәәҗ. Тер толһадан алтн титм зүүҗ, һартан хурц иртә хадур бәрҗ. 15Бурхна талдан элч сүмәс һарад үүлнд Суусиг дуудад:

– Цуг һазр деер урһцнь болвсрҗ. Хурах цаг ирхлә, хадуран олзлҗ урһциг хадҗ ав, – гиҗ чаңһ дууһарн келв.

16Үүлн деер Сууснь хадурар һазрт бәәсн урһциг хадад хурав. 17Бурхна талдан элч теңгрт бәәсн сүмәс һарна. Һартнь бас хурц иртә хадур бәәҗ. 18Тәклин ширә бәәсн һазрас дәкәд нег Бурхна элч һарв. Тер һалын эзн бәәҗ.

– Ода һазрин уста үзм сән болвсрсн учрас уста үзмин темсинь хадурарн хадҗ ав, – гиҗ хурц хадурта Бурхна элчд тер чаңһар келв.

19Бурхна элч хадурарн хадҗ һазрин уста үзмин темсинь хураҗ авад, Бурхна цухлын алдр һазрт хайв. Тенд уста үзм шахҗ шүүс кедг бәәҗ. 20Уста үзм шахдг һазрт балһсна һазань бәәҗ. Тендәс һарсн цусн һол мет урсад гүүнәрн күсдундур метр, утарн һурвн зун шаху дууна һазрт деврҗ.


### 15


Бурхна сүүлңк долан аюлта элчнр


1Тиигхлә би теңгр деер талдан алдр онц темдг үзв. Тернь: Бурхна долан сүүлңк аюлта элчнр. Эднә хөөн Бурхна цухл чилв. 2Дәкәд би һалла хольсн шил теңгс үзв. То болсн нертә догшн аңгиг болн терүнә дүрстә шүтәг диилсн улсиг би бас үзв. Тедн Бурхна ятх бәрәд, теңгсин көвәд зогсҗаҗ.

3– Сүркә күчтә Бурхн! Тана кесн үүл ик алдр болн өврмҗтә! Келн-әмтн болһна хан. Тана хаалһ чик болн үнн! 4Таниг күндлдго, туурулдго күн бәәхий? Та һанцхн әрүн Бурхнд! Һазр деер бәәсн цуг келн әмтн ирәд Танд сөгдх. Яһад гихлә, Тана үнн чик керг-үүлмүдиг цуһар ил үзлә! – гиҗ тедн Бурхна зарц Мошен дуулсн дууг болн Хурһна дууг дуулҗ.

5Энүнә хөөн би хәләһәд, теңгрт секгдсн хамгин әрүн бәәриг үзв. Тер герчллһнә өргә дотр бәәҗ. 6Герчллһнә өргәһәс долан аюлта Бурхна долан элчнр һарч ирв. Тедн өрчән алтн бүсәр бүслсн гилвксн цаһан хувцта бәәҗ. 7Әмтә дөрвн юмна негнь Бурхна долан элчнр болһнднь мөңкиндән бәәдг Бурхна цухлар дүүрң долан алтн ааһ өгв. 8Герчллһнә өргә Бурхна туурмҗас болн күч-йоснас һарчах утаһар дүүрв. Бурхна долан элчнрин долан аюл эс дуустл күн хамгин әрүн бәәрн дотр орҗ чадсн уга.


### 16


Сүүлңк долан аюлмуд


1– Долан ааһас Бурхна цухлыг һазр болһнд йовҗ асхтн! – гисн чаңһ дун хамгин әрүн бәәрнәс һарсинь би соңсв.

Тер дун Бурхна долан элчнрт энүг келҗ. 2Бурхна негдгч элч йовад, һазр деер ааһас асхна. Тер дарунь догшн аңгар тамһлгдсн болн терүнә дүрстә шүтәнд мөргдг улсин цогц деернь әәмшгтә өөртә шарх һарна. 3Бурхна хойрдгч элч теңгсин уснд ааһас асхна. Тер дарунь усн үксн күүнә цусн мет болад одна, уснд бәәсн цуг әмтә тоотнь үкҗ одна. 4Бурхна һурвдгч элч һолд, усна булг болһнд ааһас асхна. Тер уснь цуснд хүврнә. 5Бурхна элч, цуг усна эзн, иигҗ келсинь би соңсв:

– Та әрүн Бурхнд! Та урднь бәәһәд оньдиндән бәәдг биләт! Тана кесн зарһтн үнн чик! 6Эн һазрин улс Бурхна улсин болн әәлдәчнрин цус асхрулла, тегәд чигн Та эдниг цусар услҗанат. Эдн кесн үүлән эдлҗәнә.

7Деед Эзн сүркә күчтә Бурхн! Тана зарһтн үнн болн әрүн чик! – гисн дун тәклин ширәһәс һарсинь би соңсв.

8Цаарандан Бурхна дөрвдгч элч эврәннь ааһас нарн деер асхна. Тегәд әмтиг һаң халуһар шатах зөв тер авв. 9Ик һаң халунд әмтн шатв. Тер цагт әмтн эн аюлын Эзн Бурхиг му келәд, килнцтә үүлән хайсн уга, Бурхиг туурулсн уга. 10Тавдгч Бурхна элч догшн аңгин ширәд ааһас асхна. Терүнә нутг харңһурад, әмтн ик зовлңгас көлтә келән зууцхав. 11Тедн шавта, шархта болсн учрас теңгрин Бурхиг му келв, болв килнцтә йовдлан хайсн уга. 12Бурхна зурһадгч элч Евфрат гидг алдр һолд ааһас асхна. Дорд үзгин хаадудт хаалһинь белдсәр Евфрат гидг һолын усн хагсҗ одҗ. 13Лууһин, догшн аңгин болн худл әәлдәч һурвна амнас тус-тустан һурвн меклән дүрстә хар сәкүсн һарсинь би үзв. 14Тер һурвн хар сәкүсн онц темдг үзүлв. Сүркә күчтә Бурхна алдр өдрлә дәәлдхәр цуг делкән хаадудыг цуглулхар тедн һарна. 15Соңстн! Хулхач герт генткн ордг кевәр би ирхв. Чирм нүцкн һаршгоһар, бийән һуташгоһар, эврәннь хувцан хадһлҗ, саг-сергг бәәсн күн буйн кишгтә! 16Тер һурвн хар сәкүсн орчлңгин хаадудыг еврей келәр Армагедон гидг нертә һазрт цуглулҗ. 17Бурхна доладгч элч аһар деер ааһас асхна. Сүм дотрас ширә бәәсн һазрас «Күцв», – гисн чаңһ дун һарв. 18Тегәд цәкл цәкләд, оһтрһун дун, ик шууган һарад, һазрин ик чичрлһн болв. Эн һазрин чичрлһн күн үүдснәс авн үзгддго. 19Ик алдр балһсн һурвн әңгәр әңгрв. Келн-әмтн болһна балһсд хольврв. Алдр Вавилоныг догшн цухлын ааһас уулһхар Бурхн терүг санҗ тодлв. 20Арл, уул болһн уга болҗ одв. 21Дөчн кило дүңгә ик мөндр теңгрәс әмтн деер унв. Мөндрин аюлд икәр зовад, әмтн Бурхиг му келцхәв, яһад гихлә, тер аюл йир күчр болв.


### 17


Ик нертә аля күүкд күн догшн аң хойр


1Долан ааһ бәрсн Бурхна элчнрин негнь нан тал өөрдәд иигҗ келв: – Нааран ир! Дала һолын усна өөр суусн ик нертә аля күүкд[3] яһҗ цааҗгдхинь чамд үзүлнәв. 2Һазрин хаадуд терүнлә аля, бузр йовдл кеҗ, һазрт бәәсн улс терүнә аля бузр чаһрас ууҗ согтсмн. 3Би Әрүн Сәкүсәр дүүрв, Бурхна элч намаг эҗго көдәд авч ирнә. Тенд улан догшн аң деер суусн күүкд күүг би үзв. Тер аң деер Бурхиг му келдг олн нерд бичәтә бәәҗ. Тер аң долан толһата арвн өвртә бәәҗ. 4Күүкд күн улавцр, көк болн улан хувцта, алтн кеерүлһтә, эрднь чолуһар, сувсар кесн чимгтә бәәҗ. Һартнь зута болн бузр-аля йовдлмудар дүүрң алтн ааһ бәәҗ. 5Терүнә маңнаднь нууц тәәлвртә нернь бичәтә бәәҗ. Тер нернь эн: Вавилон гидг алдр балһсн – орчлңгин аля күүкд улсин болн зута йовдлын эк. 6Бурхна улсин цусар, Исусин тускар герчлсн улсин цусар терүг согтсинь би үзв. Тер күүкд күүг үзәд би йир икәр өврв.

7– Яһад өврәд бәәнәч? Эн күүкд күүнә болн терүнә суусн долан толһата, арвн өвртә аңгин нууц чинринь би чамд ода цәәлһҗ өгнәв. 8Чини үзсн аң урднь әмд билә, ода тер әмн уга. Зуг тер йорал уга худгас һарад үкллә харһх. Орчлң үүдснәс өмн әмн-җирһлин дегтрт нернь эс бичгдсн әмтн аңгиг үзәд икәр өврх. Яһад гихлә, тер аң урднь әмд билә, ода әмн уга, зуг хәрү ирх. 9Цугинь медҗ авхин төлә цецн ухан кергтә. Долан толһа гиснь – күүкд күн суусн долан өөдм һазр, бас тернь долан хан болҗана. 10Түрүңк тавнь өңгрҗ одла, негнь ода ширә деер сууна, сүүлңкнь ирәд уга. Тер ирхләрн хан болҗ удан үлдшго. 11Урднь әмд бәәсн, ода әмн уга аң долан хаадудын негнь, эн нәәмдгч хан болҗ хәрү ирх. Эн үкллә харһх. 12Чини үзсн арвн өвр – арвн хан мөн. Тедн әмтиг залад уга, зуг аңла хамдан хан болад, нег частан йос бәрх зөв авх. 13Тер арвн хаадуд нег ухан-саната, болв тедн эврәннь йосан болн күчән догшн аңд өгх. 14Тедн Хурһнла дәәлдх. Зуг Хурһн Эврәннь Бурхна дуудсн, шүүҗ авгдсн итклтә дахгчнртаһан тедниг диилх. Яһад гихлә, Тер эздүдин Эзн, хаадудын Хан.

15Дәкәд Бурхна элч иигҗ келв:

– Аля күүкд күн суусн дала һолын усн гиснь – олн зүсн келн-улс, олн келн. 16Чини үзсн арвн өвр болн аң аля күүкд күүнд дурго болад, терүнә эзлсн юминь цугинь булаҗ авад, күүкд күүг чим нүцкн үлдәх. Эдн күүкд күүнә цогц махмудынь идәд, терүг һалд шатах. 17Яһад гихлә, Бурхн Эврәннь таалыг күцәх сана арвн хаадудын уханднь орулсмн. Бурхна таал эн: Бурхна үг эс күцтл арвн хаадуд нег уха-сана зүүһәд, йос күчән аңд өгх. 18Чини үзсн күүкд күн болхла орчлңгин хаадудыг залдг алдр балһсн мөн.


### 18


Вавилон балһсна каарлһн


1Энүнә хөөн Бурхна талдан элчиг теңгрәс бууҗахинь би үзв. Тер ик йоста бәәҗ. Бурхна элчәс асҗах гегән һазрт тусҗ цугинь герлтүлв. 2Тер чаңһ дууһарн иигҗ хәәкрв:

– Вавилон ка тусв! Алдр Вавилон каарв! Тер зүсн зүүл хар сәкүсдин болн бузр җигшүртә шовудын [болн зүсн-зүүл бузр аңгудын] гер болҗ. 3Яһад гихлә, орчлңгин әмтн болһн, хан болһн терүнлә бузр-аля йовдл кедг бәәҗ. Орчлңгин кувцнр терүнә байн зөөрәс көлтә икәр байҗҗ.

4Тер хоорнд талдан дун теңгрәс һарсинь би соңсв:

– Эн балһснд бәәсн әмтнлә әдл килнц һарһшгон төлә, энүнд илгәсн Бурхна цааҗла харһшгон төлә, Мини улс, эн балһснас һартн! 5Яһад гихлә, энүнә килнц теңгрт күрч. Тегәд Бурхн энүнә хар йовдлмудыг тодлв. 6Эн балһснд бәәсн улс талдан әмтнд ю кесн болна, тедү метәр бийсднь кеһәд, дәкәд хойр холванд икәр ачинь хәрүлтн. Эн бийнь талдан улст белддг ундас хойр холванд үлү чаңһ унд энүнә ааһднь кетн. 7Яһҗ эн алдр бәәдләрн бийән бууляд, байн элвг-делвгәр бәәдг билә, тедү мет зовлң, түрү-зүдүг энүнд илгәтн. Яһад гихлә, эн балһсн бийдән келҗ: «Би ширәд суусн хатн ханв. Би белвсн күүкд күүнлә әдл төрүц юмнд һашудшгов, гейүршгов». 8Энүнәс көлтә нег өдрин кемҗәд тер ик аюлла харһх: тер му гемәр гемтәд, залуһан гееһәд, берк гидгәр харһнх. Энүг цааҗла харһулсн Деед Эзн Бурхн сүркә күчтә болсн учрас эн ик һалд шатҗ одх. 9Энүнлә хамдан бузр-аля йовдл кесн, байн зөөрт орлцсн орчлңгин хаадуд Вавилон балһсиг шатасн һалын утаг үзҗ, энүнд зовҗ оркрх. 10Тедн энүнлә әдл зовх гиҗ әәһәд, балһсна цаад зогсад иигҗ келх: Ю, әәҗәнәв! Әәҗәнәв! Алдр балһсн! Бат балһсн Вавилон! Нег часин эргцд чи гемшәгдҗ цааҗла харһвч. 11Күн орчлңгин кувцнрин өлг-эд эс хулдҗ авдг учрас тедн энүнд зовад оркрҗ һашудх. 12Өлг-эднь эн: алтн, мөңгн, эрднь чолун болн сувсн, цаһан болн гилвксн улавцр көк хувцн, торһн болн улан хувцн, зүсн-зүүл каңкнсн үнртә модн, занын сояһар, үнтә модар, зесәр, төмрәр болн һаньтг чолуһар кеҗ сиилүлсн чимгүд, 13шинз[4] гидг каңкнсн үнртә талхн, зать саңгин идән, мирр гидг тосн, каңкнсн үнртә үнтә либанон гидг талхн, чаһр, олив тосн, һуйр, цаһан буудя, мал, хөд, мөрд болн тергд, мухла улс болн кел бәргдсн улс.

14– Чини эзлхәр седсн сән юмн уга болҗ одв. Чини байн зөөрчн, чини цуг сәәхн гилвкдг юмн уга болҗ одв. Болв дәкҗ чи тедниг хәрү авч чадшгоч, – гиҗ кувцнр энүнд келв.

15Эн балһсна байн хулдар байҗсн кувцнр, энүнлә әдл зовхас әәһәд цаад зогсх. Тедн һашудҗ оркрх.

16– Әәҗәнәв! Әәҗәнәв! Алдр балһсн! Цаһан гилвксн, улавцр көк болн улан хувц эн өмсдг билә. Эн бийән алтар, эрднь чолуһар болн сувсар кеерүлдг билә! 17-18Негхн цагин кемҗәд эн эврәннь бәәсн зөөрән геечкв!

Кермиг залачнр болн кермәр йовдг улс, матросмуд болн теңгсәр йовад мөңг шиңгәдг улс балһснас цаад зогсад, түүмрин утаг үзәд, иигҗ хәәкрлә: Иим алдр балһснас даву алдр балһсн уга бәәсн биший? 19Тедн һашудад, толһа деерән үмсн цацад оркрҗ һундл төрв:

– Әәҗәнәв! Әәҗәнәв! Алдр балһсн! Теңгсәр йовад, цуг кермсин залачнр энүнә зөөрәс байҗсн биший? Негхн цагин кемҗәд тер цугинь геечкв. 20Теңгр, Бурхна улс, апостолмуд, әәлдәчнр энүнд байрлтха! Яһад гихлә, Бурхн эн балһсиг таднд му кесн учрас зарһла харһулла.

21Йос бәрсн Бурхна элч теермин чолу авад:

– Иим күчәр алдр балһсн Вавилон ка тусх, әмтн терүг дәкҗ үзшго, – гиҗ келәд уснд хайчкв.

22Ятхин, бүрән, бүшкүрин айс болн көгҗмчнрин дун Вавилона уульнцд дәкҗ төрүц соңсгдшго. Чини урн һарта көдләчнр уга болҗ одх, теермин чолуна шууган чини уульнцд соңсгдшго. 23Шамин герл чини уульнцд дәкҗ үзгдшго. Хәрд һарчах күүкнә болн күргнә дун дәкҗ соңсгдшго. Чини кувцнр эн балһснд хамгин күчтә улс билә. Чи бө, удһн йовдл кеҗ келн-улс болһниг меклләч! 24Әәлдәчнриг болн Бурхна улсиг алснд Вавилон бурута болсн учрас цааҗла харһв. Тиим! Вавилон орчлңгин улсиг аллһнд лавта бурута!


### 19


Вавилон каарсна байр


1Энүнә хөөн теңгрин тоотнь олар цуглрсн мет шууга би соңсв. Тернь олн әмтнә дун: Бурхн тууртха! Мана Бурхн – Аврач! Мана Бурхн сүркә күчтә болн алдр! 2Энүнә зарһ – йосн болн үнн чик! Әмтнлә аля йовдл һарһад, теднәр хар йовдлыг күчәр келһүлдг олн меддг аля күүкд күүг Бурхн зарһла харһулла. Тер күүкд күн зарцнринь алсн учрас Бурхн терүг цааҗв!

3Тедн дәкн хәәкрцхәв:

– Бурхн тууртха! Эн шатаҗах балһсна һалын утан мөңкиндән деегшән һарх.

4Хөрн дөрвн көгшә болн әмтә дөрвн юмн элкдҗ унад, ширәд суусн Бурхнд сөгдцхәв.

– Тиигтхә! Бурхн тууртха! – гиҗ тедн келцхәв.


Хурһна хүрм


5– Нертәнь, нерн угань, цугтан Бурхнд церглдг болн Терүг күндлдг улс мана Бурхиг туурултн! – гисн дун ширә талас һарчахинь би соңсв.

6Тиигхлә олн улсин дун мет, ик күркрәнә шууган мет, оһтрһу мет дун иигҗ келсинь соңсв:

– Бурхн тууртха! Мана сүркә күчтә Бурхн залдг болв! 7Хурһна хүрмин цаг ирв, Терүнә күүкн бийән белдв. Цуһар байсҗ байрлтха! Бурхиг туурултха! 8Күүкнд цевр гилвксн хувц өгсмн. Хувцн гиснь – Бурхна улсин цаһан йовдлмуд.

9Дәкәд Бурхна элч нанд иигҗ келв:

– Бичҗ ав! Хурһна хүрмин нәәрт дуудгдснь буйн кишгтә!

Дәкәд немв:

– Эн йосн Бурхна үгмүд.

10Би терүнд сөгдхәр көлднь унв.

– Бичә тииг! Би чамла әдл, Бурхнд иткдг чини ахнр-дүүнрлә әдл зарцв. Тедн Исусин сексн үнниг дахҗ йовна. Тер учрар Бурхнд сөгд! – гиҗ Тер келв. Яһад гихлә, Исусин сексн үнн әәлдәчнрт әәлдх арһ өгнә.


Цаһан мөртә күүнә тускар


11Теңгр заагрхла, би цаһан мөр үзв. Мөрн деер суусн күн Итклтә болн Үннч. Үнн-чик кевәр зарһ кеҗ Тер дәәлдг билә. 12Тер шачах һал мет нүдтә, толһа деернь кесг титмтә. Деернь бийәсн нань күн меддго нерд бичәтә. 13Цуснд будгдсн хувц тер өмссн бәәҗ. Нернь – Бурхна Үг. 14Цевр, гилвксн цаһан хувц өмссн, цаһан мөрд унсн теңгрин цергүд ардаснь йовна. 15Амнаснь хурц иртә үлд үзгднә. Тер үлдәрн буру номта улсиг диилх. Төмр тайгарн тедниг залх, сүркә күчтә Бурхна цухлын алдр һазрт болн уста үзм дардг уста үзм көләрн шахх. 16Терүнә хувцн деер болн һуйднь: Хаадудын Хан, Эздүдин Эзн гидг нерн бичәтә. 17Би нарн деер зогсҗах Бурхна элчиг үзв. Тер теңгр деер нисҗ йовсн шовудт чаңһ дууһарн хәәкрв:

– Наартн, цуһар Бурхна алдр нәәрт нисҗ иртн! 18Хаадудын, миңһн цергин толһачнрин, цергүдин, мөрдин болн мөртә улсин, сул болн зарцнрин, нертә болн нерн уга, цуг улсин күш идхәр наартн!

19Тиигхлә би догшн аңгиг болн һазрин хаадудыг цергтәһинь үзв. Тедн цаһан мөрн деер Суусна өмнәс, Терүнә цергин өмнәс дәәлдхәр цуглрҗ. 20Болв догшн аң болн худл әәлдәч бәргдв. Тер худл әәлдәч догшн аңгин өмн өвәрц йовдлмуд үзүлдг бәәҗ. Тер өвәрц йовдлмударн догшн аңгин тамһта болн терүнә дүрстә шүтәнд мөргдг улсиг меклдг бәәҗ. Догшн аң болн худл әәлдәч күкрәр шатҗасн нуурт әмдәр хайгдв. 21Мөрн деер суусна амнас һарчасн үлдәр догшн аңгин церг алгдҗ. Цуг шовуд теднә күшмүдиг цадтлан идцхәҗ.


### 20


Миңһн җил


1Теңгрәс бууҗ йовх Бурхна элчиг би үзв. Һартан тер йорал уга худгас түлкүр болн күнд цев бәрҗ. 2Бурхна элч көгшн моһаг Гемшәч, болн Өшәтн гидг лууг бәрҗ авад күлв. Тер миңһн җилдән күләтә бәәх. 3Терүг йорал уга гүн һазрт хаяд, үүдинь төдгләд, тамһ тәвҗ. Бурхна элч терүг күмни улсиг бичә меклтхә гиҗ миңһн җилин туршарт тиигҗ суулһҗ. Энүнә хөөн тер ахрхн цагт сулдхгдх. 4Би зарһ кех йоста ширәс деер суусинь үзв. Исусин тускар келснәс болн Бурхна үг тархаснас көлтә хәәчлә харһулгдсн улсин сүмсд үзв. Тедн догшн аңд болн терүнә дүрстә шүтәнд мөргсн уга, терүнә тамһиг маңнадан болн һартан тәвүлсн уга. Тедн әмдрәд, Бурхна илгәсн Аврачла хамдан миңһн җилд нойлҗ йовла. 5Наадк үксн улс миңһн җил давад уга бәәтл әмдршго. Эн үксн әмтнә түрүңк әмдрллһн. 6Эн цагт әмдрллһнд орлцсн күн буйн кишгтә. Эдн Бурхна улс. Эдн хойрдгч үкллә харһшго. Бурхна болн Христосин гелңгүд болҗ, эдн Терүнлә хамдан миңһн җилд залх.


Эрлгиг диилснә тускар


7Миңһн җил давсна хөөн эрлг бәрәнәсн сулдхгдх. 8Цуг һазрт бәәсн келн-улсиг меклхәр тер һарх. Тер улсин нерн Гог Магог хойр. Эрлг тедниг дәәлхәр цуглулх. Тооһарн тедн теңгсин элсн мет олн болх. 9Тедн һазрар тарад, Бурхна улсин һазриг болн Бурхна дурта балһсиг бүслх. Зуг теңгрәс һарсн һал тедниг кевтнь шатаһад алх. 10Дәкәд тер улсиг меклсн эрлг күкрәр шачасн нуурт хайгдх. Догшн аң болн худл әәлдәч бас тенд хайгдх. Тедн өдр сө уга мөңкиндән тенд зовагдх.


Сүл зарһ


11Ик цаһан ширә болн ширә деернь Суусиг би үзв. Теңгр һазр хойр терүнә өмн уга болҗ одв. Дәкҗ күн тедниг үзсн уга. 12Нертә, нерн уга үксн улсиг ширән өмн зогсҗасинь болн дегтрмүд секәтәһинь би үзв. Дәкәд талдан дегтр секәтә бәәҗ. Тернь әмн-җирһлин дегтр. Үксн улс дегтрмүдт бичгдсн теднә кесн йовдлмударнь зарһла харһулгдсн бәәҗ. 13Теңгсин дотр бәәсн үксн улсиг усн һарһҗ өгв. Үкл болн Үклин һазрт бәәсн үксн улсиг һарһҗ өгв. Күн болһн кесн йовдларн зарһла харһулгдв. 14Энүнә хөөн Үкл болн Үклин һазр һалта нуурт хайгдв. Һалта нур гиснь: хойрдгч үкл мөн. 15Әмн-җирһлин дегтрт нернь эс бичгдсн күн болһн һалта нуурт хайгдв.


### 21


Шин теңгр болн шин һазр


1Энүнә хөөн би шин теңгр болн шин һазр үзв. Урдк теңгр һазр хойр болн теңгс уга болҗ одв. 2Әрүн балһсн шин Ерусалим теңгрәс, Бурхнас бууҗ йовхинь би үзв. Эн балһсн күргнә төлә белн болад хәрд һарчах күүкн мет билә. 3Ширә талас һарчах чаңһ ду би соңсв:

– Хәләтн! Ода Бурхн әмтнлә хамдан бүүрлх. Бәәрнь әмтнә дунд бәәх. Тедн Бурхна келн-әмтн болх, болв Бурхн Бийнь теднлә хамдан бәәдг теднә Бурхн болх, – гив. 4Бурхн әмтнә нүднәс һарчах нульмсинь арчх. Күн дәкҗ үкшго. Өвчн-зөвүр уга, уульлһн-дууллһн уга цуһар бәәх. Яһад гихлә, урдк бәәсн юмн өңгрәд уга болв.

5Ширә деер Сууснь иигҗ келв:

– Би цугинь шинәс үүдәнәв.

Дәкәд нанд келв:

– Энүг бичәд ав! Эн үгд иткҗ болҗана. Яһад гихлә, эн йосн үнн.

6Дәкәд Тер нанд келв:

– Цугнь күцв! Би «альфа» болн «омега»[5], Би Эклцв болн Чилгчв. Ундасҗасн күүнд би җирһлин булгас өңгәр ус өгхв. 7Диилвр бәрсн күүнд Би цуг энүг өгхв. Би терүнә Бурхн болхв, тер Мини көвүн болх. 8Әәмтхә, Исуст иткдгән уурсн улс, бузр килнц кедг, алач-булачнр, аля кедг, бө кедг, шүтәнд мөргдг улс, худлчнр болхла, күкрәр шатҗасн нуурт хайгдх. Эн нур хойрдгч үкл.


Шин Ерусалим


9Сүүлңк долан аюлар дүүрң долан ааһта Бурхна долан элчнрин негнь нан тал өөрдв.

– Нааран йов! Би чамд Хурһна келсн күүкиг, авалиг үзүлхв, – гиҗ тер нанд келв.

10Әрүн Сәкүсәр би дүүрв. Бурхна элч намаг ик уулын ора деер авч ирәд, теңгрәс, Бурхнас, әрүн Ерусалим балһсн бууҗахинь үзүлв. 11Эн балһсн Бурхна туурмҗта герләр гилвксн билә. Тер герл йаспд гидг эрднь чолун мет көк улан өңгтә болн шил мет цегән билә. 12Балһсн ик өндр эрстә, 12 үүдтә билә. Бурхна 12 элч тус-тустан үүдн болһнд зогсҗ. Үүдн болһнд Израилин 12 уңг-тохмин нерд тус-тустан бичәтә бәәҗ. 13Үзг болһнднь 3 үүдн: 3 үүдн дорд үзгт, 3 – өмн үзгт, 3 – ар үзгт, 3 – барун үзгт. 14Балһсна эрс 12 чолута ул деер зогсҗ. Ул болһнднь тус-тустан Хурһна 12 апостолын нерд бичәтә. 15Нанд үг келсн Бурхна элч кемҗәлгч алтн тайгта билә. Тер балһсиг, үүд болһниг болн эрсиг кемҗәлх саната бәәҗ. 16Балһсн дөрвлҗн бәәҗ: утарн болн өргнәрн әдл бәәҗ. Бурхна элч кемҗәлгч тайгарн балһсиг кемҗәлхлә, тернь 2400 дууна һазр бәәҗ. Утарн, өргнәрн, өндрәрн әдл бәәҗ. 17Дәкәд Бурхна элч эрсин зузанынь кемҗәлв. Тернь 66 метр бәәҗ. Цуг энүг Бурхна элч әмтнә кемҗәһәр тоолсн билә. 18Балһсна эрс йаспд гидг эрднь чолуһар кегдсмн, балһсн бийнь болхла йосн алтар кегдҗ. Тер шил мет цегән билә. 19-20Балһсна эрсин улмуд олн-зүсн эрднь чолуһар кеерүлгдҗ. Түрүңк йаспд, хойрдгч сапфир, һурвдгч агат, дөрвдгч смарагд, тавдгч сардоникс, зурһадгч сардион, доладгч хризолит, нәәмдгч берилл, йисдгч топаз, арвдгч хрисопрас, арвн негдгч гиацинт, арвн хойрдгч аметист. 21Арвн хойр үүднь сувсар кегдҗ. Үүдн болһн нег сувсн билә. Уульнц болһн шил мет цегән алтар кегдҗ. 22Балһсн дотр сүм би үзсн угав. Яһад гихлә, терүнә сүм – Эврән Деед Эзн сүркә күчтә Бурхн болн Хурһн мөн. 23Нарн, сар хойрин герл тер балһснд керг уга билә, яһад гихлә, Бурхна туурмҗ энүнд герл өгнә. Хурһн энүнә шам болна. 24Орчлңгин улс болһн эн герлд йовдг болх. Һазрт бәәсн хаадуд эврәннь зөөрән энүнд авч ирх. 25Сө уга болсн учрас балһсна үүдн оньдин секәтә болх. 26Келн-әмтн болһн зөөрән болн алдр олзан балһснд авч ирх. 27Зуг бузр юмн балһснд оршго, җигшүртә, ичртә юм кедг, худлч улс тиигәрән төрүц оршго. Әмн-җирһлин дегтрт, Хурһна дегтрт нернь бичәтә күн болһн тер балһснд орх.


### 22


1Бурхна болн Хурһна ширәһәс урсҗ йовх шил мет цегән әмн-җирһлин усна һолыг Бурхна элч нанд үзүлв. 2Эн һол балһсна уульнцин тал дундаһур урсдг билә. Һолын эрг болһнд әмн-җирһлин модд урһсн билә. Тедн нег җилд сар болһн 12 дәкҗ урһц өгдг бәәсмн. Тер модна хамтхас әмтиг эдгәхин төлә бәәсмн. 3Бурхнд таасгддго күн чигн, юмн чигн балһснд бәәшго. Энд Бурхна болн Хурһна ширә бәәх, Бурхнд зарцнр Терүнд церглх. 4Тедн Бурхна чирә үзх, Бурхна нерн теднә маңнад бичәтә болх. 5Энд сө уга болх, шам, нарна герл чигн керг уга болх. Яһад гихлә, Деед Эзн Бурхн теднә герл болх. Тедн мөңкиндән залх.


Исусин ирлһн


6Бурхна элч нанд иигҗ келв:

– Эн үгмүдт иткҗ болҗана, яһад гихлә, эн йоста үнн. Әәлдәчнрт урмд өгдг Деед Эзн Бурхн удл уга юн учрхиг зарцнртан үзүлхәр Эврәннь элчиг илгәв.

7– Соңстн! Удл уга Би ирхв. Эн дегтрин әәлдхлин үгмүд күцәдг улс буйн-кишгтә! – гиҗ Исус келҗәнә.

8Энүг соңссн, үзсн күн бив, Йоханв. Үзсн, соңссн хөөн би цугинь нанд үзүлсн Бурхна элчин көлднь унад, терүнд сөгдхәр седләв. 9Зуг тер нанд:

– Бичә тииг! Би чини әәлдәч ахнр-дүүнрлә әдл, чамла әдл болн эн дегтрин үгмүд күцәдг улсла әдл Бурхнд церглдв. Бурхнд сөгд! 10Эн дегтрт бәәсн әәлдхлиг бичә нууһад бә! Яһад гихлә, цуг эн удл уга учрх. 11Му йовдл һарһдгнь му йовдлан цааранднь кетхә, аля бузр йовдл кедгнь аляһан цааранднь кетхә. Сә кедгнь сәәһән цааранднь кетхә. Әрүн улс му йовдл кехәс салтха! – гиҗ келв.

12Исус:

– Удл уга би ирхв. Күн болһнд кесн үүләрнь ачинь хәрүлхв. Бурутаһинь цааҗхв. 13Би «альфа» болн «омега». Би Түрүңкв болн Сүүлңкв. Би – Эклцв болн Чилгчв, – гиҗ келв.

14Хувцан цеврлҗ уһаснь буйн кишгтә, тегәд чигн тедн әмн-җирһлин моднас темс идҗ чадҗана, балһснд үүдәр орҗ чадҗана. 15Зута килнц кедг, бө шаҗна, аля кедг, алач, шүтәнд мөргдг, худлд дурта болн оньдин худл келдг улст балһснд орх зөв уга болх.

16– Би, Исус, сүзгтни хург болһнд бәәсн таднд энүг герчлхин төлә эврәннь элчән илгәвүв. Би Давид хаана тохмин-үлдл, герлтә болн өрүни однла әдлв, – гиҗ Исус келв.

17Әрүн Сәкүсн болн хәрд һарчах күүкн:

– Наар! – гинә.

Энүг соңссн күн болһн:

– Наар! – гитхә.

Ундасҗасн күн ирәд, әмн-җирһлин ус өңгәр автха!


Чилгч


18Эн дегтрин әәлдхлин үгмүд соңссн күн болһнд би герчлҗәнәв. Эн үгмүдт үлү юм күн немхлә, Бурхн терүг цааҗад, эн дегтрт бичәтә долан аюл илгәх. 19Эн дегтрт бичгдсн әәлдхлин үгмүд күн хасхла, эн дегтрт әмн-җирһлин модна темсәс идх зөв болн әрүн балһснд орх зөв Бурхн тер күүнәс булаһад авх. 20Энүг герчлҗәснь иигҗ келҗәнә:

– Тиим! Удл уга ирхв.

– Тиигтхә! Деед Эзн Исус ирит!

21Деед Эзн Исусин цаһан санан таднд цугтаднь күрттхә!


[4] 18:13 - Шинз – дулан һазрт урһдг зәрм модна көрсн. Хатаһад үүлсн талхнь хотын амт ясна.


## Тәәлвртә толь


АЛВ ЦУГЛУЛДГ КҮН – Римин орн-нутгин көрңгд, Палестинд алв цуглулдг бәәрн цергләч күн. Римин йосна буру номта улсла сән бәәдг цергләчнрт евреймүд дурго бәәҗ, яһад гихлә, тиим бәәдл Заканла ирлцҗәсмн уга. Дәкәд цергләчнр ахлачнрин төлә бәәрн улсас мөңг цуглулҗ авад үлүһинь бийдән үлдәдг бәәҗ.

АПОСТОЛ – Исусин шүүҗ авад дахач болн нөкд кехәр седсн 12 сурһульчнрин негнь. Шин Бооцанд Павелын болн талдан христианмудын тускар бас тиигҗ келгднә. Эн үг элч гиҗ орчулгдна.

АХ ГЕЛҢ – Бурхна Закаһар зуг ах гелң зәрм йослл күцәх зөвтә чигн. Үлгүрнь, эн күн һол сүмин хамгин әрүн орм эзлнә.

АХ ГЕЛҢГҮД – политическ чинртә, ик тоомсрта еврейин гелңгүд. Ах гелңгүдин кесгнь Ик Хургин гешүд бәәҗ. Исусин цагт тедн цугтан гишң нег цөөкн нойн зәәсңгә өрк-бүләс һарсмн чигн.

ӘӘЛДӘЧНР – Бурхна үгиг соңсад, әмтнд терүг күргдг улс. Бурхиг күндлх, Терүнә таал күцәх, өөрхн әмтндән дурлх, хар сана һарһлго бәәх дуудврмуд әәлдәчнр кедг чигн. Еврейин әәлдәчнр бийәрн дамҗад Бурхна келсиг бичҗ авдг бәәҗ. Исусин цагт әәлдәчнрин дегтрмүд, тедн дунд Христос төрхәс урд VIII зун җилд Эшьяна дегтр евреймүдт таасгдг бәәҗ. Христос төрхәс урд IX зун җилд бәәсн Элья, дегтрмүд эс үлдәв чигн, әәлдәчнр дунд йир ик күндтә күүнд тоолгдҗ йовҗ. Бурхиг эс күндлдг хааг тер илткәд, кесг өвәрц юмарн туурҗ йовсмн. Малакья гидг талдан әәлдәчнрин зәңглсәр делкән җирһл уга болхин өмн Элья һазр деер ирх йоста бәәсмн.

ӘРҮН ДЕГТРМҮД – евреймүдин күндлдг бурхн-шаҗна туск дегтрмүд. Эннь Закан, әәлдәчнрин дегтрмүд, Псалмуд болн нань чигн дегтрмүд болҗана.

БААЛЬ-ЗЕБҮЛЬ – еврей келәр эрлгин нерн.

БЕМБӘ ӨДР – еврей улст эн өдр әрүн өдрт тоолгдна. Эн өдриг кевтнь Бурхнд нерәдәд, көдлмш кедго чигн. Тер улсин долан хонгин шин өдр нарн суухла эклнә. Тегәд басң өдр нарн суух кемәс авн бембә өдр нарн суутл цугтан көдлмш кедго бәәҗ. Исусин цаг иртл еврейин Закана багшнр бембә өдрт ямаран көдлмш кеҗ болшгог йилһнә. Бемб өдр евреймүд хурлд хурад мөргүл кеһәд, әрүн дегтр умшдг бәәҗ.

БООЦАН – әмтнә хоорндк зөвшәрлһн, эс гихлә, Бурхн күн хойран хоорндк, эс гихлә, Бурхн баг улсин хойран хоорндк зөвшәрлһн. Бурхн Ноах Абрахам хойрла бооца кев. Хуучн Бооцанд ик зууднь Мошена цагт Бурхна болн Израилин улсин хоорнд болсн зөвшәрлтин тускар келгдҗәнә.

БУРУ НОМТА УЛС – Исусин цагт буру номта улс гиҗ евреймүдиг биш, наадк әмтиг нерәддг бәәҗ. Яһад гихлә, тер цагт зуг евреймүд Бурхна өгсн Зака меддг бәәҗ.

ГЕЛҢГҮД – Ерусалимд бәәх һол сүмд церглҗәх улс. Еврей улсин шаҗар гелңгүдин һол кергнь Бурхнд тәкл тәклһн болҗана. Закаһар тедн Мошена һарлцсн дү көвүн Ахарона хөөт үйнр гелң болх йоста чигн. Гелңгүд 12 багд хувагдна. Баг болһн һол сүмд җилд хойр дәкҗ неҗәһәд долан хонгт көдлдг бәәҗ.

ҺОЛ СҮМ – Ерусалимд бәәх әрүн нертә һол сүм. Евреймүд зуг тенд тәкл тәкдг бәәҗ, дәкәд нәәрин өдрмүдт хурдг бәәҗ. Һол сүм түрүн болҗ евреймүдин хан Соломон маниг төрхәс урд 10-гч зун җилд тосхҗ. Исусин цагт тосгдсн һол сүмиг евреймүдин хан алдр Херод бәрҗ. Тер һол сүмиг бүсләд галерей тосхҗ. Тегәд терүнә эргмдк һазриг тер кесг әңгд хуваҗ. Һол сүмин галерейд олн улс хурдг бәәҗ. Исусин тааһад келсәр, терүг әмдрснә хөөн мана цагт 70-гч җилмүдт һол сүмиг Римин улс хамхлҗ, тер цагас авн тер шинәс босхгдад уга.

ДАВИД – Йуда әәмгә Израилин хамгин туурсн хан. Бурхнд нерәдсн дууна дегтр бичсн автормудин негнь тер бәәҗ. Давид Бурхна таал күцәдг бәәҗ. Бурхн терүгинь өөдән ачлад, терүнә хөөт үйнр мөңкинд Израилин хаад болх гиҗ үгән өгч. Цуг делкәг чикәр һардх күн Давидин хөөт үй болх гиҗ еврей улсин әәлдәчнр тааҗ келҗәсмн.

ДАВИДИН КӨВҮН – Тиигҗ Христосиг нерәддг бәәҗ. Яһад гихлә, евреймүдин иткләр тер Давид хаана хөөт үй болх зөвтә бәәҗ.

ЗАКАН – Библин кезәңк хуучн тавн дегтр. Тер дегтрмүдт делкән үүдәлтин тускар, Бурхна ду соңссн, Терүнә таал күцәҗ йовсн түрүн чик седклтә әмтнә тускар келгдҗәнә. Цааранднь еврей келн улс үүдснә тускар, Бурхн тедниг Египетд ялчнрин көдлмшәс яһҗ сулдһсна болн Палестинад теднд һазр һарһҗ өгснә тускар бичәтә. Дәкәд тер дегтрмүдт кезәнә еврей келн улст Бурхна өгсн зааврмуд бәәнә. Эннь 10 һол зааврмуд, бас олн бәәдлин туск болн авъясмудин туск олн зокалмуд болҗана. Тегәд тер тавн дегтр Закан гидг нертә бәәсмн. Еврей улсин бурхн-шаҗнд Закан хамгин күндтә бәәҗ, терүнд бичәтә зааврмудыг болн зокалмудыг эрк биш күцәх кергтә болдг. Заканд бәәх һол зааврмуд Бурхн Мошеһар дамҗад өгч. Моше евреймүдиг Египетәс авч һарч. Тер учр деерәс тер Закан Мошена Закан гиҗ келгдҗәнә.

ЗАКАНА БАГШНР, НОМ ЦӘӘЛҺӘЧНР – Закаг сәәнәр меддг, терүг әмтнд цәәлһҗ өгдг улс. Эн баахн баг әмтиг Исусин цагт евреймүд икәр күндлдг бәәҗ.

ЗИЛОТМУД – грек келнәс эн үг харч улс гиҗ орчулгдна. Евреймүдин бурхн-шаҗна болн политическ баг улс эврәннь шаҗан буру номта улсин үлмәһәс харсад, Римин йоснас эврә улсан дәәллдәд сулдххар седҗәсмн. Исусин 12 апостолмудын негнь – Шимон Кананья гидгнь тер багд орҗасн чигн болх.

ИК ХУРГ – еврей улсин Ик Хургт шаҗнд өөрхн 70 күн ордг бәәҗ. Тер Хург һанцхн политическ төрмүд хәләх биш, зарһин шиидвр чигн һарһдг бәәҗ. Исусин цагт Ик Хургин шиидвр Римин йосна улс батлхла, тиигәд одҗ чинртәд тоолдг бәәсмн. Римин улс евреймүдин шаҗиг басхар седдго бәәсмн, теднә Ик Хургла сән бәәцхәҗ.

КЕРЧЛҺН – залу күүнә әмнә үзүр керчлһн. Бурхн еврей улс хойран хоорнд кегдсн Бооцанас иштә Синай уул деер залу киистә күн болһн тиим авъяс күцәх зөвтә бәәсмн. Шиңкән һарсн үрнд нәәмдгч өдртнь керчлһ кедг бәәҗ. Исусин цагт тер өдрләнь тиим үрнд нер өгдг бәәсмн.

КИЛНЦТӘ ҖИРҺЛ ҮЛДӘЛҺН – Бурхна өмн эврәннь килнцән медәд, урдк җирһлиннь бәәдлән хайх.

КҮМНИ КӨВҮН – иигҗ Исус бийән мел нерәднә. Энүнә чинрин тускар цугтан тал-талдан келцхәнә. Негдвәр Хуучн Бооцанд әәлдәч Даниэлын дегтрт эн күн теңгрә болҗ һарна. Делкән җирһлин бәәдл чилхлә, Бурхн терүнд әрүн нер, туурмҗ болн йос өгх. Энүгәрн күүнәс һарсн үрн Мошена бәәдлтә. Хойрдвар болхла, еврей келәр терүг күн гиҗ йирдән келнә. Кемр Исус эн үгиг иим учртаһар келдг бәәсмн болхла, тер күн юуһарн чигн әмтнәс йилһрҗәхш, хамгин түрүнд зовлңла харһад зовдгар, үкләрн тиим.

ЛЕВИХН – эн улс гелңгүд эс болв чигн, Бурхиг көгҗмд орулад туурулдг, мал тәкл тәклһнд белддг болн нань чигн көдлмш һол сүмд кедг бәәҗ. Терүнәс нааһар тедн Зака дасад, олн улс дунд багшнр болҗ йовдг бәәҗ. Иим көдлмш зуг Израилин улсин 12 тохма үйнрин нег өвк күн кех зөвтә бәәсмн. Тер күн Левин хөөт үрн болх бәәсмн. Терүнә нерәр левинхн гиҗ келцхәдг болв.

ЛУ – хуучна тууҗин аң. Зәрмдән энүг моһа гиҗ келәд, эрлгин дүртә кенә (Апокал. 12:3 – 13:4; 20:2–3).

МЕДӘТНР – Шин Бооцанд олн зүсн һурвн баг әмтн медәтнр гиҗ нерәдгднә. 1) Сән Зәңгс медәтнр – еврей улсин шаҗна нүүрт йовх әмтн. Теднә зәрмснь Ик Хургин гешүд болҗ йовсмн. 2) Апостолмудын үүлдврин 11–21 бөлгүдт медәтнр – христианмудын чонҗин цергләчнр. Тедн чонҗин көдлмш һардҗах улс. 3) Апокалипсис гидг дегтрт медәтнр – Бурхна зарһд орлцҗах 24 көгшәс.

МАЦГ БӘРХ – Бурхн шаҗна керг күцәхин төлә цаг зуур хот эдлдго чигн.

ПАРШМУД – Исусин цагт евреймүд дунд бәәсн шаҗна заллт бәәҗ. Тедниг әмтн тевчдг бәәҗ. Эврән бурхн-шаҗна үлмәд бәәсәрн ик сана зүүдг, йир дигтә-тагта улс чигн.

ПЕСАХ – Еврей улсин хамгин чинртә нәр. Мошена һардврар Египетин ялчас сулдсн евреймүд санлан кеҗ нәәрлдг бәәҗ. Энүг җил болһн апрель сарла кенә. Песах өдр нәәрин хот кехәр хурһ шишлң алдг бәәҗ.

ПСАЛМУД – грек келәр дуд гиҗ орчулгдна. Иим нерәдлтәһәр Хуучна Бооцанд евреймүдин бурхн-шаҗна 150 дуд барлгдҗ. Эдн шишлң дегтрт орҗ. Кесг дуунд үкләс аврсн Бурхнд ханлт өрггдҗәнә, талдан дуунд Терүнә күчн болн дурн үзүлгдҗәнә, эс гихлә дөң сурсн зальврлһн чигн бәәнә.

РАЙ (БУРХНА САД) – Хуучн Бооцана цагт болхла, өңгрснә хөөн чик седклтә күүнә сүмсн Христосиг ирәд теднә төлә үкхиг тенд күләдг бәәрн.

СУРҺУЛЬЧ – Шин Бооцанд Кирсләч Йохана болн Христосин дахч йовх, теднә ном сурчах улс сурһульчнр гиҗ нерәдгдҗәнә.

ТАМ – Шин Бооцанд эн үгиг грек келнәс орчулхла, үкснә хөөн күүнә тустг орм болҗана.

ТӘВДГЧ ӨДР ГИДГ НӘР – Буудя цуглулдг цага нәәриг евреймүд тәвдгч өдр гиҗ нерәднә. Тер нәәриг Песахин хөөн тәвдгч өдрлә кедг бәәҗ.

ТӘКЛ ТӘКДГ ОРМ – Закаһар заагдсн евреймүдин тәкл тәкдг орм. Исусин цагт һол сүмин хашад бәәх тәкл тәкдг ормд сетрә мал алдг бәәҗ.

ТОС ТҮРКХ – олив модна тос толһа деер буһшас ивтрәх. Терүгәрн кү күндлҗәхән медүлҗәнә, эс гихлә, дааврта көдлмшт шиидҗәнә. Хаадудыг ширә деер сулһхла, әмтн теднә толһад тос түркдг бәәҗ, тегәд тедниг тос түркүлсн гиҗ нерәддг бәәҗ. Бурхна шүүҗ авад Аврач болн Деед Эзн болтха гиҗ шиидсн күүнә нерн Христос, грек келәр болхла – «тос түркүлсн».

ХАР СӘКҮСН – әмтнд хорлтан күргдг сәкүсн. Эннь эрлгин элч болн цергләч болҗана.

ХРИСТОС – (еврей келәр Мешиях. Эн үг «тос түркүлсн», эс гихлә, «Бурхна шүүҗ авсн» күн болҗана). Бурхна илгәсн күн. Закан болн әәлдәчнр гидг дегтрмүдт Терүнә ирхин тускар урдаснь медәд келгдҗәсмн. Исусин цагт евреймүд Христосиг ирхиг күләҗәсмн. Тер тедниг Римин йоснас сулдхад, Бурхна орн-нутг бүтәх гиҗ иткҗәлә.

ХУРЛ – бемб өдр болһн евреймүд хурлд цуглрад әрүн дегтрмүд умшад, мөргцхәнә. Исусин цагт евреймүдин бәәсн балһсн болһнд хурлмуд бәәҗ. Тедн хурхларн кен чигн күн әрүн дегтрәс тасрха умшад, дәкәд терүгән цәәлһәд өгх, эс гихлә, сурһдг бәәҗ.

ЦАДУКМ – Исусин цагт евреймүд дунд бәәсн бурхн-шаҗна зөвәр тоомсрта заллт. Кесг цадукмуд Ик Хургин гешүд бәәҗ, тедн дунд ах гелңгүд чигн йовҗ. Тедн паршмудла әдл Зака эвдлго күцәдг бәәҗ. Болв паршмудас йилһрҗ цадукмуд талдан әрүн дегтрмүд, әәлдәчин дегтрмүд күндлдго бәәҗ. Үксн күн әмдрхиг тедн иткҗәсмн уга. Яһад гихлә, терүнә тускар Заканд мел келгдҗәхш.

ЭРЛГ – Бурхна дәәсн, Терүнә өмнәс сөрдг му йорта элч.

ИСКӘЛГО БОЛҺСН ҺУЙРИН НӘР – Песахин хөөн долан хонгтан кедг нәр. Эн нәәрин өдрмүдт давсн угаһар, исклго болһсн нимгн һуйр иддг бәәҗ.

ЯСАТА КҮН – күүкд кү бичә медтхә гиһәд ясгдсн залу күн. Кезәнә тиим улс хаана бәәшңд көдлдг чинртә әмтн бәәҗ. Тегәд эс ясгдв чигн, тиим көдлмштә күүг тер үгәр нерәддг бәәҗ.

Орс Синодалин Орчуллһн болн Нестле-Аланд гиҗ нерәддг экн бичг хойрин хоорндк йилһвр


Матьясин бичсн Сән Зәңг


— Мат. 5:22 — Зуг Би таднд келҗәнәв, ахдан хара зөңдән уурлсн күн зарһд тусхмн.

Мат. 5:44 — Би болхла таднд иигҗ келҗәнәв: өшәтндән дурта болтн, тадниг харасн әмтиг йөрәтн, таднд дурго әмтнд сә кетн, тадниг өөлүлдг болн көөдг әмтнә төлә зальвртн.

Мат. 6:13 — Яһад гихлә, Тана йосн, күчн болн туурмҗ мөнкиндән. Тиигтхә.

Мат. 8:28 — Гергесин гидг орн-нутгур

Мат. 11:19 — Зуг Бурхна цецн ухан терүнә үрдүдәрнь цевргднә.

Мат. 15:39 — Магдалена һазрт

Мат. 17:21 — Хар сәкүсдиг мацг бәрәд зальврҗ көөдмн.

Мат. 18:11 — Яһад гихлә, Күмни Көвүн геедрсн юмиг хәәҗ олад аврхар ирсмн.

Мат. 19:9 — Би болхла, таднд келҗәнәв: күүнә залута дерән эс негдүлсн авальтаһан салад, талдан герг авсн залу күн күүнә авальта дерән негдүлнә. Залутаһан салсн гергиг буулһҗ авсн күн хууль-йосар кеҗәнә, – гиҗ Исус келв.

Мат. 20:16 — Дуудгдснь олн, шүүҗ авгдснь цөн.

Мат. 23:14 — Ном цәәлһәчнр болн паршмуд басл зовлңган эдлхит! Белвсн күүкд улсин гер-малынь идәд бәәҗ, күүнә чирә хәләлдәд кесгтән зальврдг төләд тадн хойр чирәтнр болҗанат. Энүнәс көлтә тадн ик зарһла харһхит.


Маркин бичсн Сән Зәңг


Марк. 3:29 — Зуг тер күн мөңк зарһла харһх.

Марк. 5:1 — Гадарин гидг нертә һазрур

Марк. 6:1 — Үнн гиҗ келҗәнәв: Зарһин өдрт тер балһснд Содом болн Гомора гидг балһсдас даву кучр болх.

Марк. 6:20 — Херод терүг соңсад дала юм кев, болв бахмҗтаһар соңсдг билә.

Марк. 9:29 — Тиим хар сәкүсдиг мацг бәрәд зальврҗ эс көөхлә, талданар көөҗ болшго.

Марк. 9:44,46 — Тенд тедниг иддг хорхань үкхш, һалнь унтрхш.

Марк. 9:49 — Ямаранчн тәкл давсар давслгдх.

Марк. 10:24 — Байн зөөрт нәәлдг күүнд Бурхна орн-нутгт орхднь ямаран күчр.

Марк. 11:26 — Кемр тадн күүнә геминь эс тәвхлә, тана теңгрин Эцктн бас тана килнцитн тәвшго.

Марк. 15:28 — Өшәтә улсин тоод орсмн гисн Бурхна Бичгин үгнь күцгдв.


Лукан бичсн Сән Зәңг


Лук. 6:1 — Песахин хойр өдрт, түрүн бемб өдр Исус цаһан буудя тәрсн һазрин өөгүр йовҗ, сурһульчнрнь цаһан буудян толһас таслҗ авад һарарн үүлҗ идцхәв.

Лук. 10:1 — Энүнә хөөн Исус дәкәд далн сурһульчнриг шүүҗ авад, хошадар Бийәсн өмн илгәв.

Лук. 17:36 — Хойр күн кеер бәәх: негнь авгдх, дарукнь үлдәгдх.

Лук. 23:17 — Байрин өдрин төлә тер нег күүг түүрмәс сулдхх кергтә бәәдг санҗ.


Йохана бичсн Сән Зәңг


Иох. 5:4 — Яһад гихлә, Деед Эзнә элч цаг цагтан өөдм һазрт бууҗ ирәд усинь көндрәдг бәәҗ, болв усн көндрдг цагт уснд орсн күн ямаран гемд эзлдвч эдгддг бәәҗ.

Иох. 9:8 — Хам-хоша бәәсн әмтн, терүг сохр болсинь үзсн әмтн сурцхав.


Апостолмудын йовдлмуд


Деян. 8:37 — Пилип болхла терүнд келв: «Кемр үнн седкләрн иткҗәхлә кеҗ болҗана». Тер хәрүднь: «Исус Христос Бурхна Көвүн болдгт иткҗәнәв», – гив.

Деян. 12:25 — Бар-Наба Шаул хойр Ерусалимд даалһвран күцәчкәд, Антиох тал хәрү ирв.

Деян. 15:20 — Теднд бичг бичх зөвтәвидн. Бичгтән тедниг шүтәдүдт нерәдсн хотас бичә идтн, боогдад үксн малын мах, цус бичә амстн, учрх хууляс бийән саглтн, бийдән кех седдго юмиг әмтнд бичә кетхә гиһәд бичхмн.

Деян. 15:34 — Зуг Силаг тенд үлдәх кергтә гиҗ шиидцхәв. (Йуда болхла Ерусалимд хәрҗ ирв.)

Деян. 24:7 — Зуг Лисий гидг миңһн цергин ахлач ик күчәрн терүг мана һазрас булаҗ авад чам тал илгәв.

Деян. 28:29 — Терүг тиигҗ келхлә, Йудья улс хоорндан ик зүтклдәд һарад йовҗ одцхав.


Христост иткдг Римин улст илгәсн бичг


Рим. 8:1 — Тегәд килнцтә седвәрн биш Сәкүсәрн Христос Исусла негдҗ бәәдг улсиг ямаранчн гемшәх юмн уга.

Рим. 11:6 — Кемр керг-үүләрн болхла, тер хәәрлт биш. Эс тиигхлә, керг керг болҗ бәәхш.

Рим. 14:6 — Кемр күн өдрмүд эс йилһхлә, Деед Эзнә төлә йилһхш.


Христост иткдг Көринтин улст илгәсн негдгч бичг


1Кор. 3:4 — «Би Аполынв» гиҗ келхләрн, тадн килнцтә седвәрәр бәәдг улсла әдл болҗахшвт?


Христост иткдг Калосин улст илгәсн бичг


Кол. 4:15 — Нумпанад, терүнә герт цуглрдг хурлд нанас менд келтн.


Евреймүдт илгәсн бичг


Евр. 9:11 — Болв ирх сәәһин ах гелң болҗ Христос ирсмн.


Йохана бичсн негдгч бичг


1Иох. 5:7-8 — Яһад гихлә, һурвн герч теңгрт бәәнә: Эцк, Үг болн Әрүн Сәкүсн. Эн һурвн нег юмна тускар герчлҗәнә. Һурвн герч һазр деер бәәнә: Сәкүсн, усн болн цусн.


Йудан бичсн бичг


Иуд. 23 — Наадксинь һалас һаргҗ әәлһҗ авртн, зуг әәлһәд иләр келтн.


Апокалипсис


Отк. 20:14 — Эн хойрдгч үкл мөн.

Отк. 22:14 — Терүнә зааврмуд күцәснь буйн кишгтә.

һазрин Зургуд — Апостол Павелын түрүңк миссионерск зуульчллҺн


Апостол Павелын хойрдгч миссионерск зуульчллҺн


Апостол Павелын Һурвдгч миссионерск зуульчллҺн


Апостол Павелын дөрвдгч миссионерск зуульчллҺн


Христосин цагин Рим орн-нутг


Исус Христосин цагин Пелестин


Исус Христосин цагин Ерусалим


Исус Христосин цагин Ерусалимин Һол сүмин зура

Апостол Павелын түрүңк миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын түрүңк миссионерск зуульчллҺн

Апостол Павелын хойрдгч миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын хойрдгч миссионерск зуульчллҺн

Апостол Павелын Һурвдгч миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын Һурвдгч миссионерск зуульчллҺн

Апостол Павелын дөрвдгч миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын дөрвдгч миссионерск зуульчллҺн

Христосин цагин Рим орн-нутг — Христосин цагин Рим орн-нутг

Исус Христосин цагин Пелестин — Исус Христосин цагин Пелестин

Исус Христосин цагин Ерусалим — Исус Христосин цагин Ерусалим

Исус Христосин цагин Ерусалимин Һол сүмин зура — Исус Христосин цагин Ерусалимин Һол сүмин зура

[1]

1:8 - Грекин цаһан толһан түрүңк болн сүүлңк үзгүд.

[2]

13:8 - Эн әмн җирһлин дегтр орчлң үүдхәс өмн алгдсн Хурһна дегтр мөн.

[3]

17:1 - Ик нертә күүкд күн гиснь: Вавилон балһсн. Вавилон балһсн гиснь: Бурхиг соңсдго улс.

[5]

21:6 - «Альфа» болн «Омега» гидг грекин цаһан толһан түрүңк болн сүүлңк үзгүд.